Dünyanın yedi harikası nelerdir?

Yedi harika listesi nasıl oluştu?

Antik dünyanın yedi harikası, Büyük İskender’in fetihlerinin ardından Yunan dünyasının genişlediği Helenistik dönemde yaygınlaşan bir listedir. Yunanca kaynaklarda bu yapılar için “theamata”, yani “görülmesi gerekenler” ifadesi kullanılır; dolayısıyla liste bir tür antik gezi rehberi işlevi görüyordu. Listeyi yazıya geçirenler arasında Bizanslı Philon ve Sidonlu Antipatros bulunur. Antik yazarlar her zaman aynı yapıları saymadı; örneğin Antipatros’un listesinde İskenderiye Feneri yerine Babil surları yer alır. Bugün bilinen liste ise zamanla kalıplaşmıştır.

Harikalar hakkındaki bilgilerimizin önemli kısmı antik yazarların anlatımlarına, sikkeler üzerindeki tasvirlere ve arkeolojik kazılara dayanır. Efes’teki Artemis Tapınağı’nın temelleri ve bazı sütun parçaları kazılarla ortaya çıkarıldı; Halikarnas Mozolesi’ne ait heykel ve kabartmaların bir kısmı 19. yüzyılda İngiltere’ye götürüldü ve bugün Londra’daki British Museum’da sergileniyor. İskenderiye limanında yapılan sualtı araştırmalarında da fenere ait olabileceği düşünülen büyük taş bloklar bulundu. Buna karşın Babil’in Asma Bahçeleri için Babil kazılarında kesin bir iz bulunamadı; bahçeleri anlatan yazarların hiçbiri onları kendi gözüyle görmemişti. Bu nedenle harikaların görünümüne dair günümüzdeki pek çok resim, kesin bilgiye değil yorumlara dayanır.

Yedi sayısının seçilmesi, antik Yunan kültüründe bu sayıya yüklenen bütünlük ve mükemmellik anlamıyla ilişkilendirilir. Listedeki yapıların hepsinin Akdeniz ve Orta Doğu’da yer alması da Yunan gezginlerin bildiği dünyanın sınırlarını yansıtır.

Antik dünyanın yedi harikası hangileridir?

Harikalar hakkında bilinmesi gereken ayrıntılar

• Büyük Piramit: Yaklaşık 146 metre yüksekliğiyle binlerce yıl boyunca insan yapımı en yüksek yapı olarak kaldı. Listedeki en eski ve bugün ayakta duran tek harikadır.
• Zeus Heykeli: Heykeltıraş Fidias’ın Olympia’daki Zeus Tapınağı için yaptığı, altın ve fildişiyle kaplı, yaklaşık 12 metre yüksekliğinde oturan bir tanrı figürüydü.
• Artemis Tapınağı: Mermerden yapılmış büyük bir tapınaktı. MÖ 356’da Herostratos adlı bir kişi sırf adını tarihe yazdırmak için tapınağı yaktı; geleneğe göre aynı gece Büyük İskender doğmuştu.
• Halikarnas Mozolesi: Karia satrabı Mausolos için yapılan anıt mezardır. Anıt mezar anlamına gelen “mozole” sözcüğü bu yapının adından gelir.
• Rodos Heykeli: Güneş tanrısı Helios’u betimleyen bronz bir heykeldi. Yaklaşık 33 metre yüksekliğindeydi ve yalnızca 56 yıl kadar ayakta kalabildi.
• İskenderiye Feneri: Yüksekliğinin 100 metreyi aştığı tahmin edilir. Bulunduğu adanın adı Pharos, birçok Avrupa dilinde “deniz feneri” anlamına gelen sözcüklerin kaynağı oldu.

Yeni Yedi Harika nedir?

Antik harikaların neredeyse tamamı yok olduğu için 2000’lerin başında İsviçre merkezli New7Wonders adlı bir vakıf, internet ve telefon üzerinden küresel bir oylama düzenledi. Sonuçlar 7 Temmuz 2007’de Lizbon’da açıklandı. Seçilen yapılar şunlardır: Çin Seddi, Ürdün’deki Petra, Brezilya’daki Kurtarıcı İsa Heykeli, Peru’daki Machu Picchu, Meksika’daki Chichén Itzá, Roma’daki Kolezyum ve Hindistan’daki Tac Mahal. Gize piramitleri ise antik listeden ayakta kalan tek harika olduğu için onursal statüde tutuldu.

Bu liste resmî bir kurum tarafından değil, özel bir girişimin düzenlediği oylamayla belirlenmiştir. Aynı kişinin birden fazla oy kullanabilmesi nedeniyle yöntem bilimsel bulunmamış; UNESCO da oylamayla ilişkisi olmadığını açıklamıştır.

Yedi harika hakkında sık yapılan yanılgılar

Birinci yanılgı, Çin Seddi’nin antik yedi harikadan biri olduğudur; Çin Seddi yalnızca 2007’deki yeni listede yer alır. İkinci yanılgı, Rodos Heykeli’nin bacaklarını limanın iki yakasına açarak durduğudur; bu yaygın görüntü Orta Çağ ve sonrasındaki hayalî çizimlerden gelir ve mühendislik açısından mümkün görülmez. Üçüncü yanılgı, yedi harikanın aynı dönemde birlikte ayakta durduğudur. Rodos Heykeli MÖ 226’da yıkıldığında İskenderiye Feneri henüz yeni yapılmıştı; Artemis Tapınağı ise o tarihe kadar birkaç kez yeniden inşa edilmişti. Dolayısıyla yedi yapının tamamının aynı anda görülebildiği dönem oldukça kısadır.

Dördüncü yanılgı, harikaların seçilmesinde estetik güzelliğin tek ölçüt olduğudur. Antik gezginleri etkileyen asıl unsur çoğu zaman büyüklük, mühendislik becerisi ve yapıların taşıdığı dinî ya da siyasi anlamdı. Büyük Piramit bir firavunun mezarı, Zeus Heykeli bir tapınağın kült heykeli, İskenderiye Feneri ise liman trafiğini yöneten işlevsel bir yapıydı. Bu çeşitlilik, listenin antik dünyanın farklı ihtiyaçlarını ve teknik birikimini bir arada yansıttığını gösterir.