Voleybolda kaç oyuncu var?

Voleybol takımı nasıl oluşur?

Uluslararası Voleybol Federasyonu’nun (FIVB) kurallarına göre salon voleybolunda sahada her takımdan altı oyuncu yer alır. Bu altı oyuncunun üçü file önündeki ön bölgede, üçü ise arka bölgede konumlanır. Sahada oynayan altı oyuncunun yanında yedek oyuncular da kadroda bulunur ve kurallar çerçevesinde oyuncu değişikliği yapılabilir.

Voleybolda pozisyonlar sabit değildir. Bir takım, rakibin servis hakkını kazandığında oyuncularını saat yönünde bir pozisyon kaydırır. Bu harekete “rotasyon” denir. Rotasyon sayesinde her oyuncu maç boyunca hem ön hem arka bölgede oynar ve servis atma sırası gelir. Arka bölgedeki oyuncuların file önünde hücum ve blok yapma hakları ise kurallarla sınırlandırılmıştır.

Rotasyon sırası kurallarla belirlenmiş olsa da modern voleybolda oyuncuların görevleri uzmanlaşmıştır. Takımlarda genellikle şu roller bulunur:

• Pasör: İkinci dokunuşu yaparak topu hücum oyuncularına dağıtır; takımın oyun kurucusudur.
• Smaçör: Hem hücum hem servis karşılama görevi üstlenir.
• Orta oyuncu: File ortasında blok ve hızlı hücumlarda etkilidir.
• Pasör çaprazı: Genellikle pasörün çaprazında yer alan, hücumda ağırlığı taşıyan oyuncudur.
• Libero: Arka bölgede savunma ve servis karşılamada uzmanlaşmış oyuncudur.

Oyuncular servis atıldıktan sonra kendi rollerine uygun yerlere geçebilir; ancak servis anında rotasyon sırasına uygun dizilmek zorundadır. Bu kurala uyulmazsa rakip takım sayı kazanır.

Takım kadrosu ise sahadaki oyuncu sayısından farklıdır. Uluslararası müsabakalarda takımlar, sahadaki altı oyuncunun yanında yedek oyuncular ve liberolarla birlikte daha geniş bir kadroyla maça çıkar. Sahaya her an yalnızca altı oyuncu girebilir.

Altı oyunculu düzen ne zaman yerleşti?

Voleybolun ilk yıllarında takımlardaki oyuncu sayısı kesin değildi; salonun büyüklüğüne ve katılımcı sayısına göre değişebiliyordu. FIVB’nin aktardığı tarihçeye göre 1918’de takım başına oyuncu sayısı altı ile sınırlandırıldı. 1922’de ise bir takımın topu rakip sahaya göndermeden önce yapabileceği dokunuş sayısı üç olarak belirlendi. Bu iki kural, bugünkü voleybolun temel yapısını oluşturur.

Voleybolu kim icat etti?

Voleybolu 1895’te ABD’nin Massachusetts eyaletindeki Holyoke kentinde, YMCA’nın beden eğitimi müdürü William G. Morgan icat etti. Morgan, yalnızca birkaç yıl önce Springfield’da ortaya çıkan basketbolun bazı orta yaşlı katılımcılar için fazla yorucu olduğunu düşünüyordu. Daha az temas içeren, kapalı salonda oynanabilecek bir oyun arayışıyla basketbol, tenis ve hentbol gibi oyunlardan unsurlar alarak yeni bir oyun tasarladı.

Morgan oyuna önce “Mintonette” adını verdi. Oyunun bir gösterisini izleyen Alfred T. Halstead, oyuncuların topu yere düşürmeden havada karşılamasına (voleye) dikkat çekerek “Volley Ball” adını önerdi. İsim kısa sürede benimsendi; iki ayrı sözcük olarak yazılan ad, sonradan tek sözcüğe dönüştü.

Voleybol nasıl uluslararası bir spor oldu?

• FIVB, 1947’de Paris’te 14 ulusal federasyonun katılımıyla kuruldu.
• Voleybol, Olimpiyat programına 1964 Tokyo Oyunları’nda girdi.
• Plaj voleybolu ise 1996 Atlanta Oyunları’ndan bu yana Olimpiyat sporudur.

Voleybolun temel kuralları nelerdir?

FIVB’nin temel kurallarına göre bir takım, topu rakip sahaya geçirmek için en fazla üç dokunuş hakkına sahiptir; bloktaki temas bu üç dokunuşa sayılmaz. Bugün kullanılan “her rallide sayı” sisteminde, servisi hangi takım atarsa atsın, rallinin kazananı sayı alır.

FIVB’nin belirttiğine göre bu düzenden önce bütün setler 15 sayıya oynanıyor, sayı yalnızca servisi kullanan takım rallinin galibi olduğunda kazanılıyordu. Her rallide sayı sistemi, maçların süresini daha öngörülebilir hâle getirmek için benimsendi. Oyun alanı, file ile ortadan ikiye bölünmüş 18 metreye 9 metrelik bir dikdörtgendir; böylece her takım 9 metreye 9 metrelik kare bir alanı savunur.

Libero kimdir ve takımdaki altı oyuncuya dâhil midir?

FIVB, 1998’de “libero” adı verilen özel bir savunma oyuncusu rolünü kurallara ekledi. Libero, takım arkadaşlarından farklı renkte forma giyer ve yalnızca arka bölgede oynar. Servis atamaz, file üst seviyesinin üzerindeki topa hücum vuruşu yapamaz ve ön bölgeye rotasyonla geçemez. Görevi servis karşılamada ve savunmada takıma güç katmaktır.

Libero sahadayken de sahadaki oyuncu sayısı altıdır; libero bir arka bölge oyuncusunun yerine girer. Libero değişiklikleri normal oyuncu değişikliği hakkından sayılmaz. Bu rol, kısa boylu ama savunması güçlü oyunculara da üst düzeyde önemli bir görev imkânı sağlamıştır.

Sık yapılan yanılgı: Libero yedinci oyuncu mudur?

Libero sahaya girdiğinde takımın oyuncu sayısı yediye çıkmaz. Libero, arka bölgedeki bir oyuncunun yerini alır ve sahada yine altı oyuncu bulunur. Benzer şekilde “voleybolda takımlar 12 kişidir” ifadesi de kadro büyüklüğüyle sahadaki oyuncu sayısını karıştırır; sahada her zaman altı oyuncu vardır.