Ay’a ilk ayak basan insan kimdir?

Neil Armstrong kimdir?

Neil Alden Armstrong, 5 Ağustos 1930’da ABD’nin Ohio eyaletinde doğdu. Henüz gençken pilot lisansı aldı, havacılık mühendisliği eğitimi gördü ve Kore Savaşı’nda deniz kuvvetleri pilotu olarak görev yaptı. Ardından NASA’nın öncülü olan kurumda test pilotu olarak çalıştı ve uzayın sınırına kadar tırmanabilen roket motorlu X-15 uçağını uçuran pilotlardan biri oldu.

1962’de astronot olarak seçildi. 1966’daki Gemini 8 görevinde komutan olarak, yörüngede iki uzay aracının birbirine kenetlendiği ilk operasyonu gerçekleştirdi. Bu görevde araç kontrolden çıkıp hızla dönmeye başladığında soğukkanlılığını koruyarak durumu düzeltmesi, onun Apollo 11 komutanlığına seçilmesinde etkili olan özelliklerden biri olarak anılır.

Apollo programı neden başlatıldı?

Sovyetler Birliği’nin Sputnik ve Gagarin uçuşlarıyla uzay yarışında öne geçmesi, ABD’de büyük bir kaygı yarattı. Başkan John F. Kennedy, 25 Mayıs 1961’de Kongre’de yaptığı konuşmada on yıl bitmeden bir insanı Ay’a indirip güvenle geri getirme hedefini açıkladı. Bu hedef doğrultusunda başlatılan Apollo programı, yüz binlerce mühendis, bilim insanı ve teknisyenin çalıştığı dev bir projeye dönüştü.

Program trajik bir kazayla sarsıldı: 27 Ocak 1967’de Apollo 1 ekibi olan Gus Grissom, Ed White ve Roger Chaffee, bir yer testi sırasında kabinde çıkan yangında hayatını kaybetti. Kazanın ardından araç tasarımı köklü biçimde değiştirildi. Aralık 1968’de Apollo 8 ekibi Ay’ın yörüngesine giren ilk insanlar oldu ve Ay’ın arkasından doğan Dünya’nın ünlü fotoğrafını çekti. Apollo 9 ve Apollo 10 görevleri de Ay modülünü sınayarak inişin yolunu açtı.

Apollo 11 görevi nasıl gerçekleşti?

Apollo 11, 16 Temmuz 1969’da Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nin 39A rampasından dev Saturn V roketiyle fırlatıldı. Ekipte üç astronot vardı: komutan Neil Armstrong, Ay modülü pilotu Buzz Aldrin ve komuta modülü pilotu Michael Collins. Görev iki ana araçtan oluşuyordu: Ay’ın yörüngesinde kalan Columbia adlı komuta modülü ve Ay’a inecek olan Eagle (Kartal) adlı Ay modülü.

1. 16 Temmuz: Fırlatma ve Ay’a doğru üç günlük yolculuğun başlaması.
2. 19 Temmuz: Aracın Ay yörüngesine girmesi.
3. 20 Temmuz: Armstrong ve Aldrin’in Eagle ile Huzur Denizi’ne inmesi. Collins, Columbia ile yörüngede kaldı.
4. Ay yüzeyindeki çalışma: İki astronot yaklaşık iki buçuk saat boyunca Ay yüzeyinde yürüdü.
5. 21 Temmuz: Eagle’ın yüzeyden kalkıp Columbia ile yeniden buluşması.
6. 24 Temmuz: Ekibin Büyük Okyanus’a inişi ve USS Hornet gemisince kurtarılması.

İniş, sanıldığı kadar kolay geçmedi. Son dakikalarda bilgisayar uyarı verdi ve otomatik sistemin yönlendirdiği bölgenin kayalarla dolu olduğu görüldü. Armstrong kontrolü elle devralarak uygun bir düzlük bulana kadar modülü uçurdu ve Eagle, yakıtın çok az kaldığı bir anda yüzeye kondu. Armstrong’un ardından iletilen “Kartal iniş yaptı” sözü, görev kontrol merkezinde büyük bir rahatlama yarattı.

Ay yüzeyinde neler yapıldı?

Armstrong, Ay yüzeyine adım attığında “Bu, bir insan için küçük, insanlık için ise dev bir adımdır” anlamına gelen ünlü sözünü söyledi. Yaklaşık 19 dakika sonra Aldrin de yüzeye indi. Bu ilk adım televizyonla canlı yayımlandı ve dünyanın dört bir yanında yüz milyonlarca kişi tarafından izlendi.

• Ay toprağı ve kaya örnekleri topladılar; Dünya’ya yaklaşık 21,5 kilogram örnek getirildi.
• Ay depremlerini ölçmek için bir sismometre ve Dünya ile Ay arasındaki uzaklığı lazerle ölçmeye yarayan bir yansıtıcı yerleştirdiler. Bu yansıtıcı günümüzde hâlâ kullanılmaktadır.
• Güneş rüzgârı parçacıklarını yakalamak için bir deney düzeneği kurdular.
• Yüzeye ABD bayrağını diktiler ve görevi anlatan bir plaket bıraktılar.

Dünya’ya dönen ekip, Ay’dan olası bir mikrop taşıma ihtimaline karşı yaklaşık üç hafta karantinada tutuldu. Ay’dan zararlı bir canlı gelmediği anlaşılınca bu uygulama Apollo 14 görevinden sonra kaldırıldı.

Ay’a kaç kişi ayak bastı?

1969 ile 1972 arasında Apollo programı kapsamında altı görev Ay’a başarıyla indi ve toplam 12 astronot Ay yüzeyinde yürüdü. Apollo 13 görevi ise yolda yaşanan oksijen tankı patlaması nedeniyle iniş yapamadı ve ekip Dünya’ya güvenle döndürüldü. Ay’a ayak basan son kişi, Aralık 1972’deki Apollo 17 görevinin komutanı Eugene Cernan’dır. O tarihten bu yana hiçbir insan Ay yüzeyine inmedi. NASA’nın Artemis programı, insanları yeniden Ay’a götürmeyi ve orada uzun süreli bir varlık kurmayı hedeflemektedir.

Sık yapılan yanılgılar

• Michael Collins da Ay’a ayak bastı: Collins görev boyunca Ay yörüngesindeki komuta modülünde kaldı; yüzeye inmedi.
• Ay’a iniş hiç yapılmadı: Getirilen yüzlerce kilogramlık Ay örnekleri, yüzeye bırakılan ve bugün de lazerle ölçüm yapılan yansıtıcılar ile sonraki yıllarda Ay yörüngesinden çekilen iniş bölgesi fotoğrafları, Apollo inişlerinin gerçekliğini açıkça doğrular.
• Bayrağın dalgalanması rüzgârdan kaynaklandı: Ay’da atmosfer yoktur. Bayrak, üst kenarına yerleştirilen yatay bir çubukla açık tutulmuştu; görüntülerdeki kıpırdama ise direğin yere yerleştirilirken döndürülmesinden kaynaklanır.

Armstrong, 25 Ağustos 2012’de 82 yaşında hayatını kaybetti. Kendisi bu başarının yalnızca üç astronotun değil, görevde emeği geçen yüz binlerce kişinin ortak eseri olduğunu sık sık vurgulamıştı.