İnternet nasıl ortaya çıktı?

ARPANET neden kuruldu?

1960’larda bilgisayarlar pahalı ve az sayıdaydı. ABD Savunma Bakanlığı’na bağlı İleri Araştırma Projeleri Ajansı (ARPA), desteklediği üniversite ve araştırma merkezlerindeki bilgisayarların kaynaklarını paylaşabilmesi için bir ağ kurmak istedi. Bu ağın adı ARPANET oldu.

ARPANET’in dayandığı temel fikir “paket anahtarlama” idi. Bu yöntemde veri tek parça hâlinde değil, küçük paketlere bölünerek gönderilir. Her paket ağda kendine uygun bir yol bulur ve hedefte yeniden birleştirilir. Böylece hat tek bir görüşmeye kilitlenmez ve ağın bir bölümü arızalansa bile veri başka yollardan iletilebilir.

İlk mesaj neden yarım kaldı?

29 Ekim 1969 akşamı Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles (UCLA) kampüsünde Leonard Kleinrock’un laboratuvarında çalışan öğrenci Charley Kline, Stanford Araştırma Enstitüsü’ndeki (SRI) bilgisayara bağlanmak için “login” komutunu yazmaya başladı. Karşı tarafta programcı Bill Duvall bekliyordu. “l” ve “o” harfleri ulaştı, ardından sistem çöktü. Böylece ağ üzerinden iletilen ilk mesaj “lo” oldu. Yaklaşık bir saat sonra tam bağlantı başarıyla kuruldu. 1969 sonunda ağda dört düğüm vardı.

1969’un sonunda ARPANET’teki dört düğüm UCLA, Stanford Araştırma Enstitüsü, Kaliforniya Üniversitesi Santa Barbara ve Utah Üniversitesi’ndeydi. Her merkezde, ana bilgisayarı ağa bağlayan ve “Arayüz Mesaj İşlemcisi” (IMP) adı verilen özel bir bilgisayar bulunuyordu. Ağ 1970’ler boyunca hızla büyüdü; araştırmacılar kısa sürede ağın en çok kullanılan işlevlerinden birinin, başlangıçta asıl amaç olmayan elektronik posta olduğunu fark etti.

TCP/IP neden bu kadar önemli?

ARPANET büyüdükçe farklı türde ağlar ortaya çıktı: radyo ağları, uydu ağları ve başka kurumların kendi ağları. Bunları ortak bir dille konuşturmak gerekiyordu. Vint Cerf ve Bob Kahn, Mayıs 1974’te yayımladıkları makalede ağlar arası iletişim için bir protokol önerdi. Bu çalışma, bugün TCP/IP olarak bilinen protokol ailesinin temelini oluşturdu.

ARPANET, 1 Ocak 1983’te eski protokolünü bırakarak TCP/IP’ye geçti. Ağlar arası ağ anlamına gelen “internet” kavramı bu ortak dil sayesinde gerçeğe dönüştü. Bu nedenle bazı tarihçiler 1 Ocak 1983’ü modern internetin doğum günü sayar.

World Wide Web nasıl doğdu?

1980’lerin sonunda internet; e-posta, dosya aktarımı ve uzaktan bağlantı için kullanılan, daha çok akademik bir ortamdı. İsviçre’deki CERN’de çalışan Tim Berners-Lee, dünyanın dört bir yanındaki bilim insanlarının bilgiyi kolayca paylaşabilmesi için Mart 1989’da bir öneri yazdı. Fikir, belgeleri birbirine bağlayan “hiper metin” ile bilgisayar ağlarını birleştirmekti.

• Mart 1989: Berners-Lee’nin ilk Web önerisi
• Kasım 1990: Robert Cailliau ile resmî proje önerisi
• 1990 sonu: İlk Web sunucusu ve tarayıcısı CERN’de çalışıyor
• Ağustos 1991: Web yazılımının internet tartışma gruplarında duyurulması
• Nisan 1993: CERN’in Web yazılımını telifsiz olarak herkese açması

Dünyanın ilk web sitesinin adresi info.cern.ch idi ve bir NeXT bilgisayarında çalışıyordu. Yazılımın telifsiz olarak sunulması, Web’in kısa sürede dünya çapında yayılmasını sağladı.

Web’in yaygınlaşması 1990’ların ortasında hız kazandı. CERN’in kayıtlarına göre 1993 sonunda bilinen web sunucusu sayısı 500’ü aşmıştı ve Web, internet trafiğinin yaklaşık yüzde birini oluşturuyordu. 1994’te ilk Uluslararası World Wide Web Konferansı CERN’de düzenlendi ve 380 kullanıcı ile geliştiriciyi bir araya getirdi. Grafik arayüzlü tarayıcıların ortaya çıkmasıyla Web, akademik bir araç olmaktan çıkıp gündelik hayatın parçası hâline geldi.

Türkiye internete ne zaman bağlandı?

Türkiye’nin internet macerası, akademik ağlarla başladı. 1986’da üniversiteleri birbirine bağlayan TÜVAKA kuruldu. 1991’de TÜBİTAK ve ODTÜ iş birliğiyle TR-NET projesi başlatıldı ve Eylül 1992’de Hollanda ile bir test bağlantısı kuruldu.

12 Nisan 1993 Türkiye’de internetin doğum günü olarak kabul edilir ve bu tarihi içeren hafta İnternet Haftası olarak anılır.

Bugün internet, birbirine bağlı milyonlarca ağdan oluşur ve tek bir merkezden yönetilmez. Alan adları, IP adresleri ve protokoller gibi ortak kurallar uluslararası kuruluşların ve teknik toplulukların koordinasyonuyla belirlenir. Kıtaları birbirine bağlayan veri trafiğinin büyük bölümü ise okyanus tabanına döşenmiş fiber optik denizaltı kablolarıyla taşınır; uydular bu trafiğin yalnızca küçük bir kısmını üstlenir.

Sık yapılan yanılgılar

İnterneti tek bir kişinin icat ettiği düşüncesi yanlıştır; paket anahtarlama, ARPANET, TCP/IP ve Web gibi katmanlar farklı ekiplerin ürünüdür. Bir diğer yaygın yanılgı, ARPANET’in yalnızca nükleer savaşa dayanıklı askerî bir iletişim ağı olarak tasarlandığıdır. Ağın dayanıklı yapısı bu tür tartışmalara konu olsa da ARPANET’in başlıca amacı araştırmacıların bilgisayar kaynaklarını paylaşmasıydı.