İstanbul ne zaman fethedildi?

Osmanlılar İstanbul’u neden almak istedi?

15. yüzyılın ortasında Bizans İmparatorluğu, İstanbul ve çevresindeki küçük bir alana sıkışmıştı. Buna rağmen şehir, Osmanlı toprakları için ciddi bir sorun oluşturuyordu. Anadolu ile Rumeli arasındaki bağlantının tam ortasında yer alıyor, Bizans ise taht kavgalarında Osmanlı şehzadelerini destekleyerek ve Avrupa devletlerini Haçlı seferine çağırarak Osmanlıları sürekli tehdit ediyordu.

• Toprak bütünlüğü: Şehir, Osmanlı’nın Anadolu ve Rumeli topraklarını birbirinden ayırıyordu.
• Ticaret yolları: Boğazlar ve Karadeniz ticaretinin denetimi İstanbul’dan geçiyordu.
• Siyasi güvenlik: Bizans, Osmanlı’ya karşı ittifak arayışlarının merkeziydi.
• Manevi motivasyon: İstanbul’un fethini müjdeleyen hadis, fethi İslam dünyasında yüzyıllardır bir hedef hâline getirmişti.

Fetih için nasıl hazırlık yapıldı?

II. Mehmed 1451’de ikinci kez tahta çıktıktan sonra hazırlıklara hız verdi. 1452’de Boğaz’ın Avrupa yakasında Boğazkesen adı verilen Rumeli Hisarı’nı kısa sürede inşa ettirdi. Karşı kıyıdaki Anadolu Hisarı ile birlikte bu yapı, Karadeniz’den şehre gelebilecek yardımı engelledi. Bunun yanında büyük kuşatma topları döktürüldü, donanma güçlendirildi ve Bizans’a yardım edebilecek bazı devletlerle anlaşmalar yapılarak cephe yalnızlaştırıldı.

Kuşatma nasıl gelişti?

Kuşatma 6 Nisan 1453’te başladı. Osmanlı topları, Teodosius surları olarak bilinen kara surlarını haftalarca dövdü. Bizans ise Haliç’in girişini kalın bir zincirle kapatmıştı; bu nedenle Osmanlı donanması Haliç’e giremiyordu. Bu engeli aşmak için gemiler Galata’nın arkasındaki tepelerden yağlanmış kızaklar üzerinde karadan yürütülerek Haliç’e indirildi. Bu hamle, Bizans’ı savunmasını surların daha geniş bir bölümüne yaymaya zorladı.

Uzun süren kuşatmanın ardından 29 Mayıs sabahı genel saldırı başladı. Topkapı ile Edirnekapı arasındaki surlarda açılan gediklerden şehre girildi. Savunmayı yöneten Cenevizli komutan Giustiniani’nin yaralanması savunmayı sarstı. Son imparator XI. Konstantinos çarpışmalar sırasında hayatını kaybetti. Gün içinde şehir tamamen Osmanlıların eline geçti.

Kuşatmanın kronolojisi

1. Şubat–Ağustos 1452: Rumeli Hisarı inşa edildi.
2. 6 Nisan 1453: Osmanlı ordusu kara surlarının önünde mevzilendi ve kuşatma başladı.
3. 20 Nisan 1453: Şehre yardım getiren gemiler Osmanlı donanmasını aşarak limana girdi; bu olay Osmanlı cephesinde moral bozukluğuna yol açtı.
4. 22 Nisan 1453: Osmanlı gemileri karadan Haliç’e indirildi.
5. Mayıs 1453: Surların altına lağım kazma girişimleri ve kule saldırıları sürdü; bazı savaş meclislerinde kuşatmanın kaldırılması bile tartışıldı.
6. 29 Mayıs 1453: Genel saldırı sonucunda şehir alındı.

Fatih Sultan Mehmed kimdir?

II. Mehmed, 30 Mart 1432’de Edirne’de doğdu. Babası II. Murad’ın tahttan çekildiği kısa bir dönemde, 1444–1446 yılları arasında çok genç yaşta padişahlık yaptı; ikinci ve asıl saltanatı 1451’de başladı ve 3 Mayıs 1481’deki ölümüne kadar sürdü. Farklı dilleri bilen, tarih ve coğrafyaya ilgi duyan bir hükümdar olarak anlatılır. İstanbul’un fethinden sonra Sırbistan, Mora, Trabzon Rum İmparatorluğu, Bosna ve Kırım gibi bölgeleri de Osmanlı egemenliğine soktu. Hükümdarlığı boyunca hazırlattığı kanunnameler, devlet teşkilatının yazılı kurallara bağlanmasında önemli bir adım oldu.

Fethin sonuçları nelerdir?

Fetihten sonra şehrin yeniden canlandırılması için çeşitli bölgelerden nüfus getirildi, Ayasofya camiye çevrildi ve yeni külliyeler inşa edildi. İstanbul kısa sürede imparatorluğun siyasi, ekonomik ve kültürel merkezi hâline geldi.

Fethin etkisi Avrupa’da da derin oldu. Ticaret yollarının Osmanlı denetimine girmesi, Avrupalı tüccarları Doğu’ya ulaşmak için yeni yollar aramaya yöneltti; bu arayış ilerleyen yıllarda Coğrafi Keşifler’e zemin hazırlayan etkenlerden biri sayılır. Ayrıca fetihten önce ve sonra İtalya’ya geçen Bizanslı bilginlerin yanlarında götürdüğü eski Yunanca eserler, Rönesans düşüncesini besleyen kaynaklar arasında gösterilir. Papalık ise fetihten sonra yeni bir Haçlı seferi çağrısı yaptı, ancak Avrupa devletleri arasındaki rekabet bu çağrının karşılık bulmasını engelledi.

Osmanlı açısından fetih, devletin yönetim anlayışını da değiştirdi. Fatih, kendisini yalnızca bir Türk beyliğinin hükümdarı olarak değil, Roma mirasını devralan bir imparator olarak gördü. Bu anlayış, sonraki yüzyıllarda Osmanlı’nın Balkanlar ve Akdeniz’deki genişleme siyasetinin de temelini oluşturdu.

Sık yapılan yanılgılar

Fethin yalnızca büyük toplar sayesinde gerçekleştiği düşüncesi eksiktir; kuşatmanın başarısında Rumeli Hisarı ile ikmalin kesilmesi, gemilerin karadan yürütülmesi ve uzun süreli kuşatma planı da belirleyiciydi. Bir başka yanılgı, Bizans’ın fetih sırasında hâlâ büyük bir imparatorluk olduğunu sanmaktır; aslında Bizans o dönemde birkaç dağınık toprak parçasına sahip, zayıflamış bir devletti. Ayrıca bazı anlatımlarda Fatih’in fetih sırasında çok daha yaşlı olduğu sanılır; oysa 30 Mart 1432 doğumlu olan Fatih, fetih sırasında 21 yaşındaydı.