İstiklal Marşı’nı kim yazdı?

Marş yarışması nasıl düzenlendi?

Millî Mücadele yıllarında orduya ve millete moral verecek bir marşa ihtiyaç duyuldu. Bu amaçla Maarif Vekâleti (Eğitim Bakanlığı) 1920 sonbaharında bir yarışma açtı ve kazanan şiire 500 lira ödül konuldu. Yarışmanın son başvuru tarihi olan 21 Aralık 1920’ye kadar 724 şiir gönderildi. Ancak yapılan değerlendirmede bu şiirlerin hiçbiri beklentiyi karşılayacak düzeyde bulunmadı.

Bunun üzerine Maarif Vekili Hamdullah Suphi (Tanrıöver), o sırada Burdur milletvekili olarak Meclis’te bulunan Mehmet Akif’ten bir şiir yazmasını istedi. Akif, yarışmaya para ödülü konmuş olmasından rahatsız olduğu için başta katılmak istemedi. Ödül meselesinin kendisini bağlamayacağı yönündeki ısrarlar sonucunda şiiri yazmayı kabul etti.

Şiir nerede yazıldı ve nasıl kabul edildi?

Mehmet Akif, marşı Ankara’da kaldığı Tâceddin Dergâhı’nda yazdı. Bu yapı bugün Mehmet Akif Ersoy Evi olarak ziyaret edilebilmektedir. Şiir ilk olarak 17 Şubat 1921’de Sebîlürreşâd dergisinde “Kahraman Ordumuza” ithafıyla yayımlandı. Aynı günlerde Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde de yer aldı.

Şiir 1 Mart 1921’de Meclis kürsüsünde Hamdullah Suphi tarafından okundu ve milletvekilleri tarafından ayakta alkışlandı. Yapılan görüşmelerin ardından 12 Mart 1921’de Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından millî marş olarak kabul edildi. Mehmet Akif, kazandığı 500 liralık ödülü, yoksul kadın ve çocuklara iş öğreten Dârülmesâî adlı kuruma bağışladı.

İstiklal Marşı’nın yapısı

İstiklal Marşı on kıtadan oluşur. İlk dokuz kıta dörder mısralık, son kıta ise beş mısralıktır; böylece marş toplam 41 mısradır. Resmî tören ve etkinliklerde genellikle yalnızca ilk iki kıta okunur. Marş, aruz ölçüsüyle yazılmıştır ve “Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak” mısrasıyla başlar.

• Kıta sayısı: 10
• Mısra sayısı: 41
• Törenlerde okunan bölüm: İlk iki kıta
• Ölçü: Aruz
• İthaf: “Kahraman Ordumuza”

Bestesi nasıl belirlendi?

Güftenin kabulünden sonra beste için de bir süreç başladı ve farklı besteciler çalışmalar sundu. Cumhuriyet’in ilk yıllarında bir komisyon Ali Rifat Çağatay’ın bestesini seçti ve bu beste 1930’a kadar okundu. 1930’da çıkarılan bir genelgeyle Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası şefi Osman Zeki Üngör’ün bestesi resmî beste olarak kabul edildi. Bu besteye daha sonra Edgar Manas tarafından armoni yapıldı. Bugün çalınan marş bu bestedir.

Mehmet Akif Ersoy kimdir?

Mehmet Akif Ersoy 1873’te İstanbul’da doğdu. Baytar (veteriner) olarak yetişti, devlet memurluğu yaptı ve aynı zamanda şair, yazar ve çevirmen olarak tanındı. Şiirlerini yedi kitaptan oluşan Safahat adlı eserinde topladı. 27 Aralık 1936’da İstanbul’da hayatını kaybetti. Her yıl 12 Mart, marşın kabulünün yıl dönümü olarak anılır; 20-27 Aralık arası ise Mehmet Akif Ersoy’u anma haftasıdır.

Marşta hangi temalar öne çıkar?

İstiklal Marşı, yazıldığı dönemin ruhunu yansıtan güçlü bir bağımsızlık şiiridir. Şiirin ilk kıtası doğrudan bayrağa seslenir ve “al sancak” ile “hilal” imgeleri öne çıkar. Sonraki kıtalarda vatan toprağının kutsallığı, şehitlik, hürriyete bağlılık ve geleceğe duyulan güven işlenir. Akif, şiirde düşmanın gücünü küçümsemek yerine milletin inancını ve kararlılığını ön plana çıkarır. Bu yüzden marş, Millî Mücadele döneminde cepheye ve halka moral vermek amacıyla da yaygın biçimde okunmuştur.

Marş okunurken nasıl davranılır?

İstiklal Marşı okunurken ya da çalınırken ayağa kalkmak ve hazırol durumunda saygıyla beklemek köklü bir gelenektir. Okullarda haftanın ilk ve son günü yapılan törenlerde, resmî bayram kutlamalarında ve spor müsabakalarının başlangıcında marş okunur. Törenlerde genellikle bayrağın göndere çekilmesi ile marşın okunması aynı anda yapılır.

Mehmet Akif’in şiir dili, İstiklal Marşı’nda da görüldüğü gibi Arapça ve Farsça kökenli kelimeler içerir. Bu nedenle okullarda marş öğretilirken “şafak”, “sancak”, “ecdat” ve “hürriyet” gibi kelimelerin anlamları ayrıca açıklanır. Marşın anlamını kavramak, onu ezberlemenin ötesinde bir değer taşır; her kıta, Millî Mücadele yıllarının duygusunu ve beklentilerini yansıtır.

Marşın kabul edildiği 12 Mart, her yıl okullarda ve kamu kurumlarında düzenlenen anma programlarıyla hatırlanır. Bu programlarda marşın tamamı okunur, Mehmet Akif’in hayatı ve eserleri tanıtılır.

Sık yapılan yanılgılar

Yaygın bir yanılgı, İstiklal Marşı’nın Safahat’ta yer aldığıdır. Mehmet Akif marşı “O benim değil, milletimindir” diyerek Safahat’a almamıştır. Bir başka yanılgı, marşın yarışmayı kazanan şiirler arasından seçildiğidir; aslında yarışmaya gelen 724 şiirin hiçbiri yeterli bulunmamış, Akif’in şiiri bu süreçten sonra yazılmıştır. Son olarak, bestenin marşla aynı gün kabul edildiği sanılır; oysa resmî beste ancak 1930’da belirlenmiştir.