Opera nedir?

Opera nasıl doğdu?

Opera sözcüğü İtalyancada “eser” anlamına gelir ve Latince “opus” kelimesinin çoğul biçiminden türemiştir. Türün kökeni, 16. yüzyılın sonunda Floransa’da toplanan Camerata adlı bir aydınlar grubuna dayanır. Müzisyen, şair ve düşünürlerden oluşan bu grup, antik Yunan tragedyalarının baştan sona şarkıyla seslendirildiğine inanıyordu ve bu sahne sanatını yeniden canlandırmak istiyordu. Bunun için sözlerin anlaşılır kalmasına izin veren, konuşmaya yakın bir şarkı biçimi geliştirdiler.

Bu arayışın ilk ürünü, Jacopo Peri’nin 1598’de sahnelenen Dafne’sidir; ancak eserin müziğinin büyük kısmı kaybolmuştur. Peri’nin 1600 tarihli Euridice’si, müziği ve metniyle günümüze ulaşan en eski operadır. Claudio Monteverdi’nin 1607’de Mantova’da sahnelenen L’Orfeo’su ise türün ilk büyük başyapıtı kabul edilir. İlk operalar saraylarda, düğün ve tören gibi özel günlerde sahnelenen gösterilerdi. 1637’de Venedik’te ilk halka açık opera binasının açılmasıyla opera, bilet alan herkesin izleyebildiği bir sanata dönüştü.

Bir operanın bölümleri nelerdir?

• Libretto: Operanın metni. Librettoyu genellikle bir şair ya da yazar, besteciyle iş birliği içinde hazırlar.
• Uvertür: Perde açılmadan önce orkestranın çaldığı giriş müziği. Çoğu zaman operanın ezgilerinden parçalar içerir.
• Resitatif: Konuşmaya yakın ritimde söylenen bölüm. Olayların ilerlemesini ve diyalogları taşır.
• Arya: Bir karakterin duygularını ifade ettiği, ezgisi belirgin solo şarkı. Şarkıcının ses gücünü ve tekniğini gösterdiği bölümdür.
• Düet ve topluluk parçaları: İki ya da daha fazla karakterin birlikte söylediği bölümler.
• Koro: Halkı, askerleri veya bir topluluğu temsil eden kalabalık şarkıcı grubu.

Operada hangi ses türleri vardır?

Opera şarkıcıları ses aralıklarına ve renklerine göre sınıflandırılır. Besteciler rolleri bu ses türlerini dikkate alarak yazar:

Operanın gelişimine yön veren besteciler kimlerdir?

Barok dönemde opera Avrupa’ya yayıldı; Händel Londra’da İtalyan tarzı operalar yazdı. 18. yüzyılda ciddi ve tarihî konuları işleyen opera seria ile günlük hayattan komik hikâyeler anlatan opera buffa birbirinden ayrıldı. Christoph Willibald Gluck, gösterişli ses süslemelerini azaltıp dramı öne çıkaran bir reform başlattı. Wolfgang Amadeus Mozart hem İtalyanca operalarda (Figaro’nun Düğünü, Don Giovanni) hem de Almanca konuşmalı Singspiel türünde (Sihirli Flüt) başyapıtlar verdi.

19. yüzyılın başında Rossini, Bellini ve Donizetti güzel ve süslü şarkı söylemeyi öne çıkaran bel canto üslubuyla tanındı. Giuseppe Verdi, Rigoletto, La Traviata ve Aida gibi eserlerle İtalyan operasını zirveye taşıdı. Richard Wagner ise operayı müzik, şiir ve sahnenin birleştiği bir “müzikli dram” olarak yeniden tanımladı; karakterlere ve fikirlere özgü kısa ezgiler olan leitmotiv tekniğini kullandı ve dört operadan oluşan Nibelung Yüzüğü’nü besteledi. Georges Bizet’nin Carmen’i ve Giacomo Puccini’nin La Bohème, Tosca ve Madama Butterfly operaları bugün de en çok sahnelenen eserler arasındadır.

Bir opera temsili nasıl hazırlanır?

Opera, en kalabalık ve en pahalı sahne sanatlarından biridir. Bir temsilde solistler, koro, orkestra, şef, yönetmen, dekor ve kostüm tasarımcıları, ışık ekibi ve sahne teknisyenleri birlikte çalışır. Şef müzikal yorumdan, yönetmen ise sahnedeki anlatıdan sorumludur. Provalar genellikle haftalar sürer: önce solistler piyano eşliğinde rollerini çalışır, ardından sahne provaları yapılır ve son aşamada orkestrayla birleşilir. Orkestra çoğu zaman sahnenin önündeki, izleyicinin göremeyeceği şekilde alçakta bulunan orkestra çukurunda yer alır. Günümüzde pek çok opera binası, eserin özgün dilinde söylenmesine rağmen izleyicinin metni takip edebilmesi için sahnenin üzerinde ya da koltukların arkasında çeviri yazılar gösterir. Bir operanın süresi kısa bir perdeden dört saati aşan temsillere kadar değişebilir; bu yüzden uzun eserler genellikle aralarla birkaç perdeye bölünür.

Opera hakkında sık yapılan yanılgılar

Birinci yanılgı, bütün operaların İtalyanca olduğudur. İtalyanca operanın ilk dili olsa da Almanca, Fransızca, Rusça, Çekçe ve daha pek çok dilde önemli operalar yazılmıştır. İkinci yanılgı, opera, operet ve müzikalin aynı tür olduğudur. Operet daha hafif konulu ve konuşmalı bölümler içeren bir türdür; müzikal ise 20. yüzyılda popüler müzik ve dansla gelişmiştir. Üçüncü yanılgı, opera şarkıcılarının mikrofonla şarkı söylediğidir; klasik opera geleneğinde sanatçılar, eğitimli sesleri ve salonun akustiği sayesinde orkestranın üzerinden mikrofonsuz duyulur. Bu yüzden opera eğitimi yıllar süren bir nefes ve ses tekniği çalışmasını gerektirir.