Genel kültür soruları ve cevapları

Cevap: A) 1299. Okul kitaplarında ve sınavlarda kabul edilen kuruluş yılı 1299'dur. 1302 Koyunhisar zaferi, 1326 Bursa'nın fethi, 1243 ise Kösedağ Savaşı'dır. Osmanlı Devleti ne zaman kuruldu?

Cevap: C) Koyunhisar (Bapheus). Osman Bey 1302'de İznik yakınlarındaki Koyunhisar'da Bizans ordusunu yendi. Diğer savaşlar farklı dönem ve hükümdarlara aittir. Osmanlı Devleti ne zaman kuruldu?

Cevap: B) Orhan Bey. Bursa, Osman Bey döneminde başlayan uzun kuşatmanın ardından 1326'da Orhan Bey döneminde alındı. Osmanlı Devleti ne zaman kuruldu?

Cevap: D) Kayı. Osmanlı hanedanı geleneksel olarak Oğuzların Kayı boyuna bağlanır. Kınık boyu Selçuklularla ilişkilendirilir. Osmanlı Devleti ne zaman kuruldu?

Cevap: C) II. Mehmed. İstanbul 1453'te II. Mehmed tarafından fethedildi ve padişah bu fetihten sonra Fatih unvanıyla anıldı. İstanbul ne zaman fethedildi?

Cevap: B) Rumeli Hisarı. Boğazkesen adıyla da bilinen Rumeli Hisarı 1452'de yaptırıldı. Anadolu Hisarı daha önce Yıldırım Bayezid döneminde inşa edilmişti. İstanbul ne zaman fethedildi?

Cevap: B) Gemileri karadan yürüttü. Gemiler Galata'nın arkasındaki tepelerden kızaklarla karadan yürütülerek Haliç'e indirildi. İstanbul ne zaman fethedildi?

Cevap: D) XI. Konstantinos. XI. Konstantinos şehrin savunması sırasında öldü. Justinianus 6. yüzyılda, Romen Diyojen 11. yüzyılda yaşamıştır. İstanbul ne zaman fethedildi?

Cevap: B) 1071. Malazgirt Savaşı 1071'de yapıldı. 1040 Dandanakan, 1176 Miryokefalon, 1243 Kösedağ savaşlarının yılıdır. Malazgirt Savaşı nedir?

Cevap: C) Büyük Selçuklu Devleti. Savaşı Sultan Alparslan yönetimindeki Büyük Selçuklu Devleti kazandı. Anadolu Selçuklu Devleti savaştan sonra kuruldu. Malazgirt Savaşı nedir?

Cevap: A) Hilal taktiği. Hilal taktiğinde merkez geri çekiliyormuş gibi yapar, kanatlar düşmanı kuşatır. Falanks antik Yunan piyade düzenidir. Malazgirt Savaşı nedir?

Cevap: D) Miryokefalon. 1176 Miryokefalon zaferinden sonra Bizans, Anadolu'yu geri alma umudunu büyük ölçüde yitirdi. Malazgirt Savaşı nedir?

Cevap: B) Hunların Ostrogotları yenmesi. 375'te Hunların Ostrogotları yenip batıya ilerlemesi, zincirleme göçleri başlattı. Diğer seçenekler göçlerin sonraki aşamalarına aittir. Kavimler Göçü nedir?

Cevap: D) 476. Batı Roma 476'da yıkıldı. 375 göçün başlangıcı, 395 Roma'nın ikiye ayrılışı, 410 ise Roma'nın Vizigotlarca yağmalandığı yıldır. Kavimler Göçü nedir?

Cevap: A) Kuzey Afrika. Vandallar İspanya üzerinden Kuzey Afrika'ya geçerek orada bir krallık kurdu. Britanya'ya Angıl ve Saksonlar, Galya'ya Franklar yerleşti. Kavimler Göçü nedir?

Cevap: C) Feodalite. Merkezî otoritenin çökmesiyle feodalite doğdu. Tımar Osmanlı'ya, merkantilizm ise Yeni Çağ ekonomi anlayışına aittir. Kavimler Göçü nedir?

Cevap: A) Yeniden doğuş. Rönesans Fransızca yeniden doğuş anlamına gelir. Aydınlanma ise 18. yüzyıldaki ayrı bir düşünce hareketidir. Rönesans nedir?

Cevap: B) Hümanizm. Hümanizm insanı ve aklı merkeze alır. Skolastik düşünce Orta Çağ'ın kilise merkezli felsefesidir. Rönesans nedir?

Cevap: C) Matbaanın gelişmesi. 15. yüzyılda gelişen matbaa, kitapların hızlı ve ucuz çoğaltılmasını sağladı. Pusula ve barut keşiflerde ve savaşlarda etkili olmuştur. Rönesans nedir?

Cevap: D) 1727. İbrahim Müteferrika 1727'de matbaayı kurdu. Bu gecikme, Osmanlı'nın Rönesans'tan etkilenmemesinin nedenleri arasında sayılır. Rönesans nedir?

Cevap: B) 14 Temmuz 1789. Bastille 14 Temmuz 1789'da basıldı. 5 Mayıs zümreler meclisinin toplandığı, 26 Ağustos bildirgenin kabul edildiği, 21 Ocak 1793 kralın idam edildiği tarihtir. Fransız İhtilali nedir?

Cevap: C) Milliyetçilik. Milliyetçilik akımı çok uluslu Osmanlı Devleti'nde bağımsızlık hareketlerini tetikledi; ilk bağımsızlığını kazanan Yunanistan oldu. Fransız İhtilali nedir?

Cevap: A) Üçüncü zümre. Burjuvazi, köylüler ve işçilerden oluşan üçüncü zümre vergi yükünü taşıyordu; din adamları ve soylular büyük ölçüde muaftı. Fransız İhtilali nedir?

Cevap: D) Yunanlılar. Yunanistan 1830'da bağımsızlığını kazandı. Sırbistan ve Romanya 1878, Bulgaristan ise 1908'de tam bağımsızlığa ulaştı. Fransız İhtilali nedir?

Cevap: C) İngiltere. Sanayi Devrimi 18. yüzyılda İngiltere'de başladı. Almanya, Fransa ve ABD ikinci evrede sanayileşti. Sanayi Devrimi nedir?

Cevap: A) Dokuma. İlk dönüşüm pamuklu dokuma sektöründe yaşandı. Kimya ve elektrik ikinci evrenin, otomotiv ve elektronik daha sonraki dönemlerin alanlarıdır. Sanayi Devrimi nedir?

Cevap: D) Balta Limanı Ticaret Antlaşması. 1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması İngiliz tüccarlarına geniş ayrıcalıklar tanıdı ve Osmanlı'nın yerli üretimini zayıflattı. Sanayi Devrimi nedir?

Cevap: B) İşçi sınıfının ortaya çıkması. Fabrikalarda çalışan geniş bir işçi sınıfı doğdu ve kentler hızla büyüdü. Feodalite ve loncalar ise bu süreçte zayıfladı. Sanayi Devrimi nedir?

Cevap: B) Saraybosna suikastı. 28 Haziran 1914'te Franz Ferdinand'ın Saraybosna'da öldürülmesi savaşı başlatan kıvılcım oldu. Diğer olaylar farklı dönemlere aittir. I. Dünya Savaşı neden çıktı?

Cevap: C) İngiltere, Fransa, Rusya. Üçlü İtilaf İngiltere, Fransa ve Rusya'dan oluşuyordu. Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya ise Üçlü İttifak'ı kurmuştu. I. Dünya Savaşı neden çıktı?

Cevap: A) Yavuz ve Midilli gemilerinin Rus limanlarını bombalaması. Ekim 1914 sonunda Yavuz ve Midilli'nin Karadeniz'de Rus limanlarını bombalaması Osmanlı'yı fiilen savaşa soktu. I. Dünya Savaşı neden çıktı?

Cevap: D) Alsas-Loren. Fransa 1871'de Almanya'ya kaybettiği Alsas-Loren'i geri almak istiyordu. Bosna-Hersek Avusturya-Macaristan ile Sırbistan arasında sorun kaynağıydı. I. Dünya Savaşı neden çıktı?

Cevap: B) Abdülmecid. Ferman 1839'da Abdülmecid döneminde ilan edildi. II. Mahmud reformların zeminini hazırlamış ancak ferman onun ölümünden sonra okunmuştur. Tanzimat Fermanı nedir?

Cevap: A) Mustafa Reşid Paşa. Fermanı Hariciye Nazırı Mustafa Reşid Paşa okudu. Mithat Paşa ise 1876 Kanun-i Esasi süreciyle tanınır. Tanzimat Fermanı nedir?

Cevap: D) Kanun-i Esasi. İlk anayasa 1876'da ilan edilen Kanun-i Esasi'dir. Tanzimat ve Islahat fermanları anayasa niteliği taşımaz. Tanzimat Fermanı nedir?

Cevap: A) Mecelle. Mecelle, İslam hukukunu madde madde derleyen bir kanun metnidir. Nizam-ı Cedid ise III. Selim döneminin reform programıdır. Tanzimat Fermanı nedir?

Cevap: B) 19 Mayıs 1919. Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıktığı 19 Mayıs 1919 başlangıç kabul edilir. 15 Mayıs İzmir'in işgali, 23 Nisan TBMM'nin açılışı, 30 Ağustos Başkomutanlık Meydan Muharebesi'dir. Kurtuluş Savaşı nedir?

Cevap: C) Ermenistan. Doğu Cephesi'nde Ermenistan'a karşı savaşıldı ve Gümrü Antlaşması imzalandı. Fransızlarla Güney'de, Yunanlılarla Batı'da savaşıldı. Kurtuluş Savaşı nedir?

Cevap: A) Erzurum Kongresi. Manda ve himaye Erzurum Kongresi'nde reddedildi, Sivas Kongresi'nde bu karar teyit edildi. Balıkesir ve Alaşehir bölgesel kongrelerdir. Kurtuluş Savaşı nedir?

Cevap: D) Mudanya Ateşkesi. 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Ateşkesi ile Doğu Trakya ve İstanbul savaşsız geri alındı. Kurtuluş Savaşı nedir?

Cevap: C) 24 Temmuz 1923. Antlaşma 24 Temmuz 1923'te imzalandı. 11 Ekim 1922 Mudanya, 1 Kasım 1922 saltanatın kaldırılması, 29 Ekim 1923 Cumhuriyet'in ilanıdır. Lozan Antlaşması nedir?

Cevap: B) Musul. Musul sorunu ikili görüşmelere bırakıldı ve 1926 Ankara Antlaşması ile Irak'a verildi. Lozan Antlaşması nedir?

Cevap: D) Meriç. Türkiye-Yunanistan sınırı Meriç Nehri olarak belirlendi ve Karaağaç Türkiye'ye bırakıldı. Lozan Antlaşması nedir?

Cevap: A) Montrö Boğazlar Sözleşmesi. 1936 Montrö Sözleşmesi ile komisyon kaldırıldı ve Boğazlar'ın denetimi Türkiye'ye geçti. Lozan Antlaşması nedir?

Cevap: B) Rejim ve hükûmet bunalımı sorunu. Cumhuriyet'in ilanıyla devletin rejimi belirlendi ve hükûmet bunalımı çözüldü. Diğerleri dış politika konularıdır. Cumhuriyet ne zaman ilan edildi?

Cevap: D) İsmet İnönü. Mustafa Kemal Paşa ilk başbakan olarak İsmet Paşa'yı atadı. Fethi Okyar, Cumhuriyet'ten önceki hükûmetin başındaydı. Cumhuriyet ne zaman ilan edildi?

Cevap: A) 3 Mart 1924. Halifelik 3 Mart 1924'te kaldırıldı. 1 Kasım 1922 saltanatın kaldırılması, 20 Nisan 1924 yeni anayasanın kabulüdür. Cumhuriyet ne zaman ilan edildi?

Cevap: C) 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu. 29 Ekim 1923'te 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu'nda değişiklik yapıldı. 1924 Anayasası daha sonra kabul edildi. Cumhuriyet ne zaman ilan edildi?

Cevap: C) Selanik. Atatürk 1881'de Selanik'te doğdu. Manastır'da askerî idadiyi okumuştur. Mustafa Kemal Atatürk kimdir?

Cevap: D) Matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Efendi. Kemal adı, Selanik Askerî Rüştiyesi'ndeki matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Efendi tarafından verildi. Mustafa Kemal Atatürk kimdir?

Cevap: A) Sakarya Meydan Muharebesi. Sakarya zaferinden sonra 19 Eylül 1921'de TBMM bu rütbe ve unvanı verdi. Mustafa Kemal Atatürk kimdir?

Cevap: C) 1934. Soyadı Kanunu'nun ardından 24 Kasım 1934'te çıkarılan özel kanunla Atatürk soyadı verildi. Mustafa Kemal Atatürk kimdir?

Cevap: A) 0°. Ekvator enlemlerin başlangıcıdır ve 0° kabul edilir. 23° 27' dönencelerin, 66° 33' kutup dairelerinin, 90° ise kutup noktalarının enlemidir. Ekvator nedir?

Cevap: C) 40.075 km. Ekvatorun çevresi yaklaşık 40.075 km'dir ve paraleller arasında en uzun olanıdır. Diğer değerler gerçek uzunluğun altında ya da üstünde kalır. Ekvator nedir?

Cevap: D) Şili. Şili tamamen Güney Yarım Küre'de, ekvatorun çok güneyinde yer alır. Kenya, Endonezya ve Brezilya ise ekvatorun geçtiği 13 ülke arasındadır. Ekvator nedir?

Cevap: B) Ekvator çizgisinden. Ülke, İspanyolcada ekvator anlamına gelen ecuador kelimesinden adını alır. Başkent Quito, yerli halklar ve kâşifler ülkenin adının kaynağı değildir. Ekvator nedir?

Cevap: B) Akdeniz. Nil, Mısır'ın kuzeyinde bir delta oluşturarak Akdeniz'e dökülür. Kızıldeniz Mısır'ın doğusunda olsa da Nil oraya ulaşmaz. Dünyanın en uzun nehri hangisidir?

Cevap: C) Hartum. İki kol Sudan'ın başkenti Hartum'da birleşir. Kahire ve Asvan Mısır'da, birleşme noktasının çok kuzeyinde; Addis Ababa ise Etiyopya'nın başkentidir. Dünyanın en uzun nehri hangisidir?

Cevap: D) Amazon. Amazon, okyanuslara nehirlerle ulaşan tatlı suyun yaklaşık beşte birini taşır. Nil uzunlukta öne çıksa da debisi Amazon'a göre çok azdır. Dünyanın en uzun nehri hangisidir?

Cevap: A) Tana Gölü. Mavi Nil, Etiyopya yaylasındaki Tana Gölü'nden çıkar. Victoria Gölü Beyaz Nil'in havzasındadır; Tanganika ve Çad gölleri Nil sistemine ait değildir. Dünyanın en uzun nehri hangisidir?

Cevap: C) Himalayalar. Everest, Hint ve Avrasya levhalarının çarpışmasıyla yükselen Himalayalar'dadır. Alpler Avrupa'da, And Dağları Güney Amerika'da, Kayalık Dağlar Kuzey Amerika'dadır. Dünyanın en yüksek dağı hangisidir?

Cevap: B) Nepal ve Çin. Yeni yükseklik, Nepal ve Çin'in ortak çalışmasıyla 8 Aralık 2020'de açıklandı. Eski resmî değer ise 1954'te Hindistan'ın yaptığı ölçüme dayanıyordu. Dünyanın en yüksek dağı hangisidir?

Cevap: A) Mauna Kea. Hawaii'deki Mauna Kea'nın büyük bölümü okyanus altında olduğundan tabandan yüksekliği 10.000 m'yi aşar. Chimborazo ise Dünya'nın merkezine en uzak zirvedir. Dünyanın en yüksek dağı hangisidir?

Cevap: D) Karakurum. K2, Pakistan ile Çin sınırındaki Karakurum Dağları'ndadır. Himalayalar Everest'i barındırır; Hindukuş ve Pamir sıradağlarında 8.000 metreyi aşan zirve yoktur. Dünyanın en yüksek dağı hangisidir?

Cevap: C) Asya. Asya yaklaşık 44,6 milyon km² ile en büyük kıtadır. Afrika ikinci, Kuzey Amerika üçüncü sıradadır; Antarktika beşinci büyük kıtadır. Kıtalar kaç tanedir?

Cevap: A) Antarktika. Antarktika'da yalnızca araştırma istasyonlarında geçici olarak kalan bilim insanları yaşar. Diğer kıtaların hepsinde kalıcı yerleşim vardır. Kıtalar kaç tanedir?

Cevap: D) Ural Dağları. Kuzeyde sınır geleneksel olarak Ural Dağları ve Ural Nehri boyunca çizilir. Kafkaslar sınırın güney kesimiyle ilgilidir; Alpler ve Karpatlar tamamen Avrupa'dadır. Kıtalar kaç tanedir?

Cevap: B) Beş. Beş halka, Amerika'nın tek kıta sayıldığı ve Antarktika'nın dışarıda bırakıldığı beş kıtalı modeli simgeler. Yedili model okul atlaslarında yaygındır. Kıtalar kaç tanedir?

Cevap: D) Pasifik Okyanusu. Pasifik (Büyük Okyanus), tüm karaların toplamından daha geniş bir alanı kaplar. Atlas ikinci, Hint üçüncü büyük okyanustur. Okyanuslar kaç tanedir?

Cevap: C) 2021. National Geographic bu kararı 8 Haziran 2021'de açıkladı. 1999, ABD Coğrafi Adlar Kurulu'nun adı tanıdığı yıldır; 1953 ise adın uluslararası listeden çıkarıldığı yıldır. Okyanuslar kaç tanedir?

Cevap: A) Pasifik. Challenger Çukuru, Pasifik'in batısındaki Mariana Çukuru'nun güney ucundadır. Diğer okyanuslarda bu derinliğe ulaşan bir çukur yoktur. Okyanuslar kaç tanedir?

Cevap: B) 60° güney. Güney Okyanusu 60° güney enlemi ile Antarktika kıyısı arasındaki suları kapsar. 66° 33' Güney Kutup Dairesi, 23° 27' ise Oğlak Dönencesi'dir. Okyanuslar kaç tanedir?

Cevap: B) 4 dakika. Dünya 24 saatte 360° döndüğü için 1° boylam 4 dakikalık farka karşılık gelir. 15 meridyen ise 1 saatlik farkı oluşturur. Paralel ve meridyen nedir?

Cevap: C) Uzunlukları birbirine eşittir. Bütün meridyenler kutupları birleştiren eşit uzunlukta yarım çemberlerdir. Kutuplara doğru kısalmak ve her yerde 111 km aralıklı olmak paralellerin özelliğidir; meridyenler kutuplarda birleşir. Paralel ve meridyen nedir?

Cevap: A) 1884. Washington'daki Uluslararası Meridyen Konferansı'nda 1884'te kabul edildi. Diğer yıllar bu kararla ilgili değildir. Paralel ve meridyen nedir?

Cevap: D) 23° 27' kuzey. Yengeç Dönencesi yaklaşık 23° 27' kuzey paralelidir. 0° Ekvator, 66° 33' Kuzey Kutup Dairesi, 90° Kuzey Kutbu'dur. Paralel ve meridyen nedir?

Cevap: C) B. B grubu, buharlaşmanın yağışı aştığı kurak iklimleri anlatır. A, C, D ve E grupları ise esas olarak sıcaklık ölçütleriyle ayrılır. İklim tipleri nelerdir?

Cevap: A) Akdeniz iklimi. Akdeniz ikliminde yağış kış aylarında yoğunlaşır, yazlar kuraktır. Muson ve savan iklimlerinde ise yağışlar yaz mevsiminde düşer; okyanusal iklim her mevsim yağışlıdır. İklim tipleri nelerdir?

Cevap: D) E. E grubu kutup iklimlerini anlatır ve en sıcak ayı 10 °C'nin altında kalan yerleri kapsar. D grubunda en sıcak ay 10 °C'nin üstündedir. İklim tipleri nelerdir?

Cevap: B) İklim uzun yılların ortalamasıdır. İklim, genellikle en az 30 yıllık gözlemlerle belirlenen ortalama koşullardır; hava durumu kısa süreli koşulları anlatır. İkisi de sıcaklık, yağış ve rüzgârı kapsar. İklim tipleri nelerdir?

Cevap: B) Odak. Kırılmanın başladığı yer altındaki nokta odak (hiposantr) adını alır. Merkez üssü, odağın tam üzerindeki yeryüzü noktasıdır; kaldera ise volkanik bir çöküntü çanağıdır. Deprem nasıl oluşur?

Cevap: D) P dalgaları. P dalgaları en hızlı sismik dalgalardır ve istasyona ilk onlar ulaşır. S dalgaları daha yavaştır; yüzey dalgaları en son gelir. Deprem nasıl oluşur?

Cevap: A) Doğrultu atımlı fay. Doğrultu atımlı faylarda bloklar yatay olarak yan yana kayar; San Andreas Fayı buna örnektir. Normal ve ters (bindirme) faylarda hareket düşey bileşenlidir. Deprem nasıl oluşur?

Cevap: C) Şiddet. Şiddet, sarsıntının bir yerde nasıl hissedildiğini ve yol açtığı hasarı anlatır, yerden yere değişir. Büyüklük ve moment ise açığa çıkan enerjiyle ilgilidir. Deprem nasıl oluşur?

Cevap: C) Lav. Yer altındaki erimiş kayaç magma, yüzeye çıktığında lav olarak adlandırılır. Lahar çamur akıntısı, kül ise ince kayaç parçalarıdır. Volkan nedir?

Cevap: D) Pasifik Ateş Çemberi. Pasifik'i çevreleyen Ateş Çemberi, çok sayıda yitim zonu barındırdığı için volkanların ve depremlerin en yoğun olduğu kuşaktır. Volkan nedir?

Cevap: A) Kalkan volkan. Mauna Loa, akışkan lavın geniş alana yayılmasıyla oluşmuş hafif eğimli bir kalkan volkandır. Fuji gibi dik konili volkanlar tabakalı volkandır. Volkan nedir?

Cevap: B) Tambora. Endonezya'daki Tambora'nın 1815 patlamasının atmosfere yaydığı gazlar, ertesi yıl Kuzey Yarım Küre'de yazın çok soğuk geçmesine neden oldu. Vezüv MS 79'da, Krakatau 1883'te patladı. Volkan nedir?

Cevap: D) Antarktika. Çölü yağış miktarı tanımladığı için yaklaşık 14 milyon km² alanlı Antarktika en büyük çöldür. Sahra ise en büyük sıcak çöldür. Çöl nedir?

Cevap: A) Şili. Atacama, Güney Amerika'nın batı kıyısında, Şili'dedir. Namib Namibya'da, Gobi Moğolistan ile Çin arasında yer alır. Çöl nedir?

Cevap: B) Soğuk okyanus akıntıları. Kıyı boyunca akan soğuk sular havayı soğutarak yağış oluşumunu engeller. Ekvatora yakınlık ve yüksek nem ise yağışı artıran etkenlerdir. Çöl nedir?

Cevap: C) Havada nem ve bulutun az olması. Nem ve bulut az olduğunda gündüz yüzey hızla ısınır, gece ise ısı engelsizce kaybolur. Bu nedenle çöllerde günlük sıcaklık farkı büyüktür. Çöl nedir?

Cevap: B) Kara ile denizin farklı ısınması. Kara yazın denizden hızlı ısınır, kışın hızlı soğur; oluşan basınç farkı rüzgârın yönünü mevsime göre değiştirir. Diğer seçenekler musonun nedeni değildir. Muson nedir?

Cevap: D) Güneybatıdan. Yaz musonu Hint Okyanusu'ndan güneybatı yönünden gelen nemli rüzgârlardır. Kuzeydoğudan esen kuru rüzgârlar ise kış musonunu oluşturur. Muson nedir?

Cevap: A) Yazlar sıcak ve çok yağışlı, kışlar kurak. Muson ikliminde yağış yaz musonu döneminde yoğunlaşır, kışlar kurak geçer. Kışı yağışlı, yazı kurak iklim Akdeniz iklimidir. Muson nedir?

Cevap: C) Arapça. Kelime, mevsim anlamına gelen Arapça mawsim sözcüğünden türemiştir ve Avrupa dillerine denizcilik yoluyla geçmiştir. Muson nedir?

Cevap: C) 15°. 360° boylam 24 saate bölündüğünde her dilim 15° genişliğinde olur. 1° boylam ise 4 dakikalık farka karşılık gelir. Saat dilimleri nedir?

Cevap: A) Fransa. Fransa, denizaşırı toprakları sayesinde 12 saat dilimine sahiptir. Rusya ve ABD 11'er dilim kullanır. Saat dilimleri nedir?

Cevap: D) 180°. Tarih değiştirme çizgisi, başlangıç meridyeninin tam karşısındaki 180° meridyeni çevresinde yer alır. 0° meridyeni Greenwich'ten geçer. Saat dilimleri nedir?

Cevap: B) Çin. Çin, ülkenin tamamında tek bir resmî saat (UTC+8) kullanır. Rusya, Brezilya ve Avustralya ise birden fazla saat dilimi kullanır. Saat dilimleri nedir?

Cevap: C) Kanada. Kanada yaklaşık 9,98 milyon km² ile ikinci sıradadır. Çin ve ABD üçüncülük için yarışır; Brezilya beşincidir. Dünyanın en büyük ülkesi hangisidir?

Cevap: A) Ural Dağları. Ural Dağları, Avrupa Rusyası ile Sibirya'yı ayıran geleneksel kıta sınırının parçasıdır. Kafkaslar güneyde, Altaylar Orta Asya'da, Karpatlar ise Doğu Avrupa'dadır. Dünyanın en büyük ülkesi hangisidir?

Cevap: D) Rusya. Baykal Gölü, Rusya'nın Sibirya bölgesindedir ve yaklaşık 1.642 m derinliğiyle dünyanın en derin tatlı su gölüdür. Dünyanın en büyük ülkesi hangisidir?

Cevap: B) Kazakistan. Kazakistan yaklaşık 2,7 milyon km² ile denize kıyısı olmayan en büyük ülkedir. Hazar kıyısı olsa da Hazar bir iç su kütlesidir; Moğolistan, Çad ve Bolivya daha küçüktür. Dünyanın en büyük ülkesi hangisidir?

Cevap: B) Su. Oksijen, ışığa bağlı tepkimelerde su moleküllerinin parçalanmasıyla açığa çıkar. Karbondioksitteki oksijen ise şeker yapısına katılır. Fotosentez nedir?

Cevap: D) Stroma. Calvin döngüsü kloroplastın sıvı kısmı olan stromada yürür. Tilakoit zarı ışığa bağlı tepkimelerin yeridir; mitokondri ise solunum organelidir. Fotosentez nedir?

Cevap: A) CAM. CAM bitkileri karbondioksiti gece alır ve gündüz kullanır. C3 klasik yol, C4 sıcak bölge bitkilerinin yoludur; Krebs ise solunuma ait bir döngüdür. Fotosentez nedir?

Cevap: C) Jan Ingenhousz. Ingenhousz, ışığın ve yeşil dokuların gerekli olduğunu gösterdi. Priestley 1771'de bitkinin havayı düzelttiğini gözlemlemiş, Calvin ise 20. yüzyılda karbon tutma yolunu aydınlatmıştır. Fotosentez nedir?

Cevap: C) Proton sayısı. Atom numarası, yani proton sayısı elementin kimliğidir. Nötron sayısı değişirse yalnızca izotop oluşur; kütle numarası proton ve nötronların toplamıdır. Atom nedir?

Cevap: A) Ernest Rutherford. Rutherford, alfa taneciklerinin saçılmasından çekirdek sonucuna ulaştı. Dalton atomu bölünemez saymış, Bohr enerji düzeylerini önermiş, Chadwick ise nötronu bulmuştur. Atom nedir?

Cevap: D) Nötron sayısı. İkisi de 6 protonlu karbon atomudur; karbon-14'te iki nötron fazladır. Bu nedenle birbirinin izotopudur, farklı element değildir. Atom nedir?

Cevap: B) 1932. Nötronu 1932'de James Chadwick keşfetti. 1897 elektronun, 1911 çekirdek modelinin yılıdır; 1869 ise Mendeleyev'in periyodik tablosuyla anılır. Atom nedir?

Cevap: D) Sitozin. Eşleşme kuralına göre G her zaman C ile eşleşir ve aralarında üç hidrojen bağı kurulur. Adenin timinle eşleşir; urasil ise DNA'da değil RNA'da bulunur. DNA nedir?

Cevap: B) 1953. Watson ve Crick modeli 1953'te yayımladı. 1869 Miescher'in nükleini ayırdığı, 1962 Nobel'in verildiği, 1958 ise Meselson-Stahl deneyinin yılıdır. DNA nedir?

Cevap: C) Urasil. RNA'da timinin yerini urasil alır. Sitozin, guanin ve adenin hem DNA'da hem RNA'da bulunur. DNA nedir?

Cevap: A) Yarı korunumlu eşleme. Replikasyonda her kalıp zincir yeni moleküle aktarılır; buna yarı korunumlu eşleme denir. Antiparalel zincirlerin yönünü, mutasyon ise baz sırasındaki değişikliği anlatır. DNA nedir?

Cevap: A) Robert Hooke. Hooke 1665'te Micrographia'da mantar dokusundaki odacıklara bu adı verdi. Schleiden ve Schwann hücre teorisini kurmuş, Virchow ise hücrelerin hücrelerden geldiğini savunmuştur. Hücre nedir?

Cevap: C) Ribozom. Ribozom zarsız bir yapıdır ve bütün hücrelerde vardır. Mitokondri, Golgi ve çekirdek zarı yalnızca ökaryot hücrelere özgüdür. Hücre nedir?

Cevap: B) Sentriyol. Sentriyoller hayvan hücrelerinde bölünmede rol alır. Hücre çeperi, kloroplast ve büyük merkezî koful ise bitki hücrelerine özgü yapılardır. Hücre nedir?

Cevap: D) Ortak yaşama başlayan bakteriler. Kurama göre mitokondri, büyük bir hücrenin içine alınan bakterilerden köken almıştır; kendine ait DNA'sı bu görüşü destekler. Diğer seçeneklerin bilimsel dayanağı yoktur. Hücre nedir?

Cevap: B) Dörtte birine iner. Çekim kuvveti uzaklığın karesiyle ters orantılıdır; uzaklık 2 kat artınca kuvvet 2² = 4 kat azalır. Yarıya inme, uzaklıkla doğrudan ters orantı olsaydı geçerli olurdu. Yer çekimi nedir?

Cevap: D) Henry Cavendish. Cavendish 1798'de burulma terazisiyle G'yi ölçtü. Newton yasayı kurmuş ama sabiti ölçememiş, Einstein ise çekimi uzay-zaman bükülmesiyle açıklamıştır. Yer çekimi nedir?

Cevap: A) 490. Ağırlık kütle ile yer çekimi ivmesinin çarpımıdır: 50 × 9,8 = 490 N. 50 kütlenin kendisidir, diğer değerler hatalı çarpımlardır. Yer çekimi nedir?

Cevap: C) Kutuplarda. Kutuplar Dünya'nın merkezine daha yakındır ve dönme etkisi en azdır; bu yüzden ivme yaklaşık 9,83 m/s² ile en büyük değerine ulaşır. Ekvatorda ve yüksek yerlerde daha küçüktür. Yer çekimi nedir?

Cevap: C) Işığın boşluktaki hızı. 1983'ten beri metre, ışığın boşlukta 1/299.792.458 saniyede aldığı yoldur. Eski tanımlar Dünya'nın çevresine ve platin-iridyum çubuğa dayanıyordu. Işık hızı kaçtır?

Cevap: A) Ole Rømer. Rømer 1676'da bu gözlemle ışık hızının sonlu olduğunu gösterdi. Fizeau, Foucault ve Michelson daha sonra yeryüzünde ölçüm yapmıştır. Işık hızı kaçtır?

Cevap: D) Elmas. Kırılma indisi en yüksek olan elmastır (yaklaşık 2,42); ışık burada yaklaşık 124.000 km/s hıza düşer. Hava ışığı en az yavaşlatan ortamdır. Işık hızı kaçtır?

Cevap: B) Uzunluk. Işık yılı, ışığın bir yılda aldığı yoldur, yani bir uzunluk birimidir. Adında "yıl" geçtiği için zaman birimi sanılması sık bir yanılgıdır. Işık hızı kaçtır?

Cevap: D) Atom numarası. Moseley'in 1913'teki çalışmalarından sonra tablo proton sayısına, yani atom numarasına göre düzenlendi. Mendeleyev'in ilk tablosu ise atom kütlesine dayanıyordu. Periyodik tablo nedir?

Cevap: B) Germanyum. Eka-silisyum, 1886'da bulunan germanyumdur. Galyum eka-alüminyuma, skandiyum eka-bora karşılık gelir; silisyum ise zaten biliniyordu. Periyodik tablo nedir?

Cevap: C) Halojenler. Flor, klor ve iyotun bulunduğu 17. grup halojenlerdir. Soy gazlar 18., alkali metaller 1., toprak alkali metaller 2. gruptadır. Periyodik tablo nedir?

Cevap: A) Oganesson. 118 numaralı element, fizikçi Yuri Oganesyan'ın onuruna oganesson adını aldı. Nihonyum 113, moskovyum 115, tenesin 117 numaralı elementtir. Periyodik tablo nedir?

Cevap: A) 1859. Kitap 1859'da yayımlandı. 1858 Darwin ve Wallace'ın ortak sunumunun, 1831 Beagle yolculuğunun başladığı yıldır; 1809 ise Lamarck'ın görüşlerini yayımladığı yıl olarak bilinir. Evrim nedir?

Cevap: C) Alfred Russel Wallace. Wallace, Malay Takımadaları'ndaki çalışmalarıyla aynı sonuca ulaştı. Mendel kalıtım yasalarını bulmuş, Lamarck kazanılmış özelliklerin aktarımını savunmuş, Hooke ise hücreyi adlandırmıştır. Evrim nedir?

Cevap: B) Genetik sürüklenme. Rastlantısal değişim genetik sürüklenmedir. Gen akışı göçle gen taşınması, doğal seçilim uyuma dayalı ayıklama, mutasyon ise DNA'daki değişikliktir. Evrim nedir?

Cevap: D) Popülasyon. Değişim, popülasyonun gen havuzunda kuşaklar boyunca gerçekleşir. Birey yaşamı boyunca evrimleşmez; hücre ve organ da evrim birimi değildir. Evrim nedir?

Cevap: B) 4. Kinetik enerji hızın karesiyle orantılıdır; hız 2 katına çıkınca enerji 2² = 4 katına çıkar. 2 kat artış ancak doğrusal bir ilişkide geçerli olurdu. Enerji türleri nelerdir?

Cevap: D) Esneklik potansiyel enerjisi. Yay, şekil değişikliği nedeniyle esneklik potansiyel enerjisi depolar ve bırakıldığında bunu kinetik enerjiye çevirir. Diğer seçenekler bu duruma uymaz. Enerji türleri nelerdir?

Cevap: A) 4,184. Bir kalori 4,184 joule'dür. 3,6 milyon joule bir kilovatsaate, 1000 ise kilo ön ekine karşılık gelir; bu sayılar kalori ile karıştırılmamalıdır. Enerji türleri nelerdir?

Cevap: C) Elektrikten sese. Hoparlör elektrik sinyalini titreşime, yani ses enerjisine çevirir. Sesten elektriğe dönüşüm ise mikrofonda gerçekleşir. Enerji türleri nelerdir?

Cevap: C) Çelik. Ses katılarda en hızlıdır; çelikte yaklaşık 5960 m/s ile tablodaki en yüksek değere ulaşır. Deniz suyunda yaklaşık 1540, helyumda 965, havada 343 m/s'dir. Sesin hızı kaçtır?

Cevap: A) 3. Ses havada bir kilometreyi yaklaşık 3 saniyede alır; 9 saniye 3'e bölününce yaklaşık 3 km bulunur. Diğer değerler bu oranı yanlış kullanır. Sesin hızı kaçtır?

Cevap: D) Sıcaklık. Havada ses hızı mutlak sıcaklığın kareköküyle orantılıdır. Frekans ve şiddet, aynı ortamda ses hızını değiştirmez. Sesin hızı kaçtır?

Cevap: B) Mach sayısı. Mach sayısı, hızın ses hızına oranıdır; Mach 1 ses hızına eşittir. Kırılma indisi ışıkla ilgili bir orandır. Sesin hızı kaçtır?

Cevap: D) 100. pH ölçeği logaritmiktir; her birim 10 katlık fark demektir. 2 birimlik fark 10 × 10 = 100 kata karşılık gelir. Asit ve baz nedir?

Cevap: B) Brønsted-Lowry. 1923'te Brønsted ve Lowry proton aktarımına dayalı tanımı yaptı. Arrhenius sulu çözeltideki iyonlara, Lewis elektron çiftine dayanır; Sørensen ise pH kavramını getirmiştir. Asit ve baz nedir?

Cevap: C) Sodyum klorür. HCl + NaOH → NaCl + H₂O tepkimesinde tuz olarak sodyum klorür oluşur. Hidrojen gazı asidin bazı metallerle tepkimesinde ortaya çıkar. Asit ve baz nedir?

Cevap: A) Sülfürik asit. Sülfürik asit suda neredeyse tamamen iyonlaşır. Asetik, sitrik ve karbonik asit ise suda kısmen iyonlaşan zayıf asitlerdir. Asit ve baz nedir?

Cevap: A) Michael Faraday. Faraday elektromanyetik indüksiyonu 1831'de buldu. Volta ilk pili yapmış, Ohm gerilim-akım-direnç ilişkisini kurmuş, Franklin ise yıldırımın elektriksel olduğunu göstermiştir. Elektrik nasıl oluşur?

Cevap: C) 3. Ohm yasasına göre I = V / R = 12 / 4 = 3 A. 48 çarpma, 8 çıkarma, 16 toplama işleminin yanlış sonucudur. Elektrik nasıl oluşur?

Cevap: B) Güneş paneli (fotovoltaik). Fotovoltaik hücreler ışığı doğrudan elektriğe çevirir. Hidroelektrik, rüzgâr ve nükleer santraller türbinle döndürülen jeneratörlerle üretim yapar. Elektrik nasıl oluşur?

Cevap: D) 50. Türkiye şebekesinde alternatif akım saniyede 50 kez yön değiştirir. 60 Hz bazı ülkelerde, örneğin ABD'de kullanılır; 220 ise frekans değil, gerilime ilişkin eski bir değerdir. Elektrik nasıl oluşur?

Cevap: B) Arthur Tansley. Tansley, 1935'te Ecology dergisinde yayımlanan makalesinde terimi kullandı. Darwin evrim, Mendel kalıtım, Virchow ise hücre teorisiyle tanınır. Ekosistem nedir?

Cevap: D) Ayrıştırıcılar. Bakteriler ve mantarlar gibi ayrıştırıcılar madde döngüsünü tamamlar. Üreticiler fotosentez yapar, tüketiciler ise başka canlılarla beslenir. Ekosistem nedir?

Cevap: A) Enerji. Enerji Güneş'ten girer, basamaklar boyunca ısı olarak kaybolur ve geri dönmez. Karbon, azot ve su ise ekosistemde döngü hâlinde yeniden kullanılır. Ekosistem nedir?

Cevap: C) Birincil tüketici. Çekirge, üretici olan otla beslendiği için birincil tüketicidir. Kurbağa ikincil, yılan üçüncül tüketici konumundadır. Ekosistem nedir?

Cevap: C) 2006. Uluslararası Astronomi Birliği gezegen tanımını 2006'da belirledi ve Plüton bu tarihte cüce gezegen sınıfına alındı. 2015, New Horizons'ın Plüton'un yakınından geçtiği yıldır. Güneş sisteminde kaç gezegen var?

Cevap: A) Yörüngesinin çevresini temizlemiş olmak. Plüton yörüngesini Kuiper Kuşağı'ndaki cisimlerle paylaşır. Güneş'in çevresinde dolanır ve küreseldir; uydu sahibi olmak ise bir gezegen ölçütü değildir. Güneş sisteminde kaç gezegen var?

Cevap: D) Uranüs. Uranüs ve Neptün buz devleridir. Jüpiter gaz devi, Mars ve Venüs ise karasal gezegendir. Güneş sisteminde kaç gezegen var?

Cevap: B) Ceres. Ceres, Mars ile Jüpiter arasındaki asteroit kuşağındadır. Eris, Makemake ve Haumea Neptün'ün ötesinde yer alır. Güneş sisteminde kaç gezegen var?

Cevap: B) Ganymede. Ganymede, Jüpiter'in uydusudur ve Merkür'den bile büyüktür. Titan ikinci büyük uydudur; Europa ve Ay daha küçüktür. En büyük gezegen hangisidir?

Cevap: D) 1610. Galileo, Jüpiter'in dört büyük uydusunu 1610'da teleskopla gözledi. 1543 Kopernik'in eserinin, 1687 Newton'un Principia'sının, 1781 ise Uranüs'ün keşif yılıdır. En büyük gezegen hangisidir?

Cevap: A) 9,9 saat. Jüpiter en hızlı dönen gezegendir ve günü yaklaşık 9,9 saattir. 24 saat Dünya'nın günüdür. En büyük gezegen hangisidir?

Cevap: C) Dev bir fırtına. Büyük Kırmızı Leke, Dünya'dan büyük, yüzyıllardır süren bir fırtınadır. Jüpiter'in katı yüzeyi olmadığı için krater ya da volkan söz konusu değildir. En büyük gezegen hangisidir?

Cevap: D) Nükleer füzyon. Güneş'in çekirdeğinde hidrojen çekirdekleri birleşerek helyuma dönüşür; bu birleşme füzyondur. Fisyon atom çekirdeğinin bölünmesidir, yanma ise kimyasal bir tepkimedir. Güneş nedir?

Cevap: C) 4,6 milyar yıl. Güneş yaklaşık 4,6 milyar yıl önce oluşmuştur. 13,8 milyar yıl evrenin yaşıdır. Güneş nedir?

Cevap: B) Korona. Korona en dıştaki atmosfer katmanıdır ve ancak tam tutulmada görülür. Fotosfer zaten her gün gördüğümüz yüzeydir; çekirdek ve konveksiyon bölgesi iç katmanlardır. Güneş nedir?

Cevap: A) Beyaz cüceye. Güneş kırmızı dev evresinden sonra beyaz cüce olarak kalacaktır. Kara delik ve nötron yıldızı çok daha kütleli yıldızların kalıntılarıdır. Güneş nedir?

Cevap: C) Olay ufku. Olay ufku, kaçışın imkânsızlaştığı sınırdır. Toplanma diski kara deliğe düşen gazdır, tekillik kuramsal merkez noktadır, korona ise yıldız atmosferidir. Kara delik nedir?

Cevap: A) Sagittarius A*. Galaksimizin merkezindeki kara delik Sagittarius A*'dır. M87* başka bir galaksidedir, Cygnus X-1 yıldız kütleli bir kara delik, TON 618 ise çok uzak bir kuasardır. Kara delik nedir?

Cevap: D) 2019. M87*'nin görüntüsü Nisan 2019'da yayımlandı. 2015 kütle çekim dalgalarının ilk ölçüldüğü, 2022 ise Sagittarius A* görüntüsünün yayımlandığı yıldır. Kara delik nedir?

Cevap: B) Kütlesi yeterince büyük olmadığı için. Kara delik oluşması için çok kütleli bir yıldız gerekir. Güneş'in kütlesi buna yetmez; Güneş beyaz cüce olarak kalacaktır. Kara delik nedir?

Cevap: B) Uzaklık birimi. Işık yılı, ışığın bir yılda aldığı yolu ifade eden bir uzunluk ölçüsüdür. Adındaki “yıl” onu zaman birimi yapmaz. Işık yılı nedir?

Cevap: D) 9,46 trilyon km. Işık yılı yaklaşık 9,46 trilyon kilometredir. 150 milyon km bir astronomik birim, 300 bin km yaklaşık bir ışık saniyesidir. Işık yılı nedir?

Cevap: A) Proxima Centauri. Proxima Centauri yaklaşık 4,2 ışık yılıyla en yakın yıldızdır. Sirius gece gökyüzünün en parlak yıldızıdır ama daha uzaktadır. Işık yılı nedir?

Cevap: C) 3,26. Bir parsek yaklaşık 3,26 ışık yılıdır. 9,46 ise trilyon kilometre cinsinden ışık yılının değeridir. Işık yılı nedir?

Cevap: D) Çubuklu sarmal. Samanyolu, merkezinde yıldızlardan bir çubuk bulunan çubuklu sarmal bir galaksidir. Samanyolu galaksisi nedir?

Cevap: C) 26 bin ışık yılı. Güneş merkezden yaklaşık 26 bin ışık yılı uzaktadır. 100 bin ışık yılı galaksinin çapı, 2,5 milyon ışık yılı Andromeda'nın uzaklığıdır. Samanyolu galaksisi nedir?

Cevap: B) Yerel Grup. Samanyolu, Andromeda ile birlikte Yerel Grup'un üyesidir. Macellan Bulutları ise Samanyolu'nun uydu galaksileridir. Samanyolu galaksisi nedir?

Cevap: A) Galileo Galilei. Galileo 1610'da teleskopla bu kuşağı yıldızlara ayırdı. Hubble ise 1920'lerde başka galaksilerin varlığını göstermiştir. Samanyolu galaksisi nedir?

Cevap: C) Dolunay. Ay tutulması için Dünya'nın Güneş ile Ay arasında olması gerekir; bu dizilim dolunaydadır. Yeni ayda ise Güneş tutulması olabilir. Ay tutulması nasıl olur?

Cevap: A) Tam gölge (umbra). Tam gölge iç bölgedir; yarı gölge onu çevreleyen açık kısımdır. Korona Güneş'in dış atmosferi, tutulma mevsimi ise bir zaman dilimidir. Ay tutulması nasıl olur?

Cevap: D) Dünya atmosferi kırmızı ışığı kırarak Ay'a ulaştırdığı için. Atmosfer mavi ışığı saçar, kırmızı ışığı kırarak gölgeye büker. Ay'ın kendi ışığı yoktur ve Güneş'in rengi değişmez. Ay tutulması nasıl olur?

Cevap: B) Ay'ın yörüngesinin yaklaşık 5 derece eğik olması. Ay'ın yörünge düzlemi Dünya'nınkine göre yaklaşık 5 derece eğiktir; bu yüzden Ay çoğu dolunayda gölgenin üstünden ya da altından geçer. Ay tutulması nasıl olur?

Cevap: B) Dünya'nın eksen eğikliği. Mevsimlerin asıl nedeni eksenin yaklaşık 23,4 derece eğik olmasıdır. Uzaklıktaki değişim küçüktür ve mevsimleri belirlemez. Mevsimler neden oluşur?

Cevap: D) Ocak başında. Günberi ocak başındadır; bu sırada Kuzey Yarım Küre kışı yaşar. Bu da mevsimlerin uzaklıktan kaynaklanmadığını gösterir. Mevsimler neden oluşur?

Cevap: A) 20-21 Haziran. Yaz gündönümü 20-21 Haziran'dır. Aralık tarihi kış gündönümü, mart ve eylül tarihleri ekinokslardır. Mevsimler neden oluşur?

Cevap: C) Kış. İki yarım küre eksen eğikliği nedeniyle daima zıt konumda olduğu için mevsimler terstir; haziranda güneyde kış başlar. Mevsimler neden oluşur?

Cevap: D) 13,8 milyar yıl. Güncel ölçümler evrenin yaşını yaklaşık 13,8 milyar yıl olarak verir. 4,6 milyar yıl Güneş sisteminin yaşıdır. Büyük Patlama nedir?

Cevap: C) Georges Lemaître. Lemaître 1927'de genişleyen evren fikrini ortaya koydu. Hubble genişlemeyi 1929'da gözlemle gösterdi, Hoyle ise modelin karşıtıydı. Büyük Patlama nedir?

Cevap: B) 2,7 kelvin. Arka plan ışıması yaklaşık 2,7 kelvindir. 5.500 °C Güneş yüzeyinin, 15 milyon °C Güneş çekirdeğinin sıcaklığıdır. Büyük Patlama nedir?

Cevap: A) Fred Hoyle. Fred Hoyle, 1949'daki bir radyo programında bu ifadeyi kullandı. Kendisi Büyük Patlama yerine durağan evren modelini savunuyordu. Büyük Patlama nedir?

Cevap: C) Koma. Buzların buharlaşmasıyla oluşan parlak baş komadır. Korona Güneş'in dış atmosferidir. Kuyruklu yıldız nedir?

Cevap: A) Her zaman Güneş'in tersi yönüne. Kuyruk, Güneş ışığı ve güneş rüzgârıyla itildiği için daima Güneş'in tersini gösterir; bu yüzden bazen cismin önüne düşebilir. Kuyruklu yıldız nedir?

Cevap: D) 76. Halley yaklaşık 76 yılda bir tur atar. 12 yıl Jüpiter'in, 165 yıl Neptün'ün yörünge süresine yakındır. Kuyruklu yıldız nedir?

Cevap: B) Rosetta. ESA'nın Rosetta görevi 2014'te Philae aracını 67P kuyruklu yıldızına indirdi. Giotto Halley'in yakınından geçmiş, iniş yapmamıştır. Kuyruklu yıldız nedir?

Cevap: B) Vostok 1. Gagarin, 12 Nisan 1961'de Vostok 1 ile uçtu. Sputnik 1 insansız ilk yapay uydu, Apollo 11 ise Ay'a iniş görevidir. Uzaya giden ilk insan kimdir?

Cevap: D) 108 dakika. Fırlatmadan inişe kadar uçuş yaklaşık 108 dakika sürdü. 15 dakika civarı Alan Shepard'ın yörünge altı uçuşunun süresidir. Uzaya giden ilk insan kimdir?

Cevap: A) Valentina Tereşkova. Tereşkova 16 Haziran 1963'te Vostok 6 ile uçtu. Sally Ride uzaya giden ilk Amerikalı kadındır. Uzaya giden ilk insan kimdir?

Cevap: C) Aleksey Leonov. Leonov, 18 Mart 1965'te uzay aracının dışına çıkan ilk insandır. Gagarin ilk uzay uçuşunu, Armstrong ilk Ay yürüyüşünü yapmıştır. Uzaya giden ilk insan kimdir?

Cevap: D) Michael Collins. Collins, Columbia komuta modülüyle yörüngede kaldı. Armstrong ve Aldrin yüzeye indi; Cernan ise Apollo 17'nin komutanıdır. Ay’a ilk ayak basan insan kimdir?

Cevap: C) Eagle (Kartal). Ay'a inen modül Eagle'dır. Columbia komuta modülü, Friendship 7 John Glenn'in aracı, Vostok ise Sovyet kapsül serisidir. Ay’a ilk ayak basan insan kimdir?

Cevap: B) Huzur Denizi. Eagle, Mare Tranquillitatis yani Huzur Denizi'ne indi. Diğer şıklar Ay'daki başka bölgelerdir. Ay’a ilk ayak basan insan kimdir?

Cevap: A) 12. Altı başarılı iniş görevinde ikişer astronot yüzeye indi; toplam 12 kişi Ay'da yürüdü. 6 iniş yapılan görev sayısıdır. Ay’a ilk ayak basan insan kimdir?

Cevap: C) Zarya. Zarya 1998'de fırlatılan ilk modüldür. Unity ilk ABD modülü, Columbus ESA'nın, Kibo ise JAXA'nın laboratuvarıdır. Uluslararası Uzay İstasyonu nedir?

Cevap: A) 16. İstasyon yaklaşık 90 dakikada bir tur atar; bu da günde 16 tura karşılık gelir. Uluslararası Uzay İstasyonu nedir?

Cevap: D) Ax-3. Gezeravcı, Ocak 2024'te Axiom Space'in Ax-3 göreviyle istasyona gitti. Expedition 1, 2000'deki ilk kalıcı ISS ekibidir. Uluslararası Uzay İstasyonu nedir?

Cevap: B) CNSA. ISS ortakları NASA, Roscosmos, ESA, JAXA ve CSA'dır. Çin'in uzay ajansı CNSA bu ortaklıkta yer almaz. Uluslararası Uzay İstasyonu nedir?

Cevap: B) 206. Standart sayı 206'dır. 270 civarı rakam doğumdaki sayıyı ifade eder; 186 ve 226 ise herhangi bir dönemin sayısı değildir. İnsan vücudunda kaç kemik var?

Cevap: D) Üzengi kemiği. Orta kulaktaki üzengi kemiği (stapes) en küçük kemiktir. Çekiç ve örs de kulak kemikçiğidir ama üzengiden büyüktür; dil kemiği boyundadır. İnsan vücudunda kaç kemik var?

Cevap: A) %99. Kalsiyumun yaklaşık %99'u kemikte bulunur. Bu yüzden iskelet, kandaki kalsiyum dengesi için bir rezerv görevi görür. İnsan vücudunda kaç kemik var?

Cevap: B) Bazı kemik parçalarının henüz kaynaşmamış olması. Kafatası, sakrum ve leğen gibi bölgelerdeki parçalar büyüme sürecinde kaynaşır. Kemikler yaşla erimez, dişler de kemik sayılmaz. İnsan vücudunda kaç kemik var?

Cevap: C) Sinüs (SA) düğümü. Her atım sağ kulakçıktaki sinüs düğümünde başlar. AV düğümü sinyali yalnızca geciktirip iletir; mitral bir kapakçık, aort ise bir damardır. Kalp nasıl çalışır?

Cevap: D) Sol karıncık. Sol karıncık kanı aort yoluyla tüm vücuda gönderir, bu yüzden duvarı en kalın odacıktır. Sağ karıncık kanı akciğerlere yollar. Kalp nasıl çalışır?

Cevap: A) Mitral. Mitral kapakçık iki yaprakçıklıdır. Triküspit, aort ve pulmoner kapakçıklar üçer yaprakçıktan oluşur. Kalp nasıl çalışır?

Cevap: B) Diyastol. Gevşeme ve dolma evresi diyastoldür. Sistol kasılma evresidir; diğer iki terim kalp döngüsünün evreleri değildir. Kalp nasıl çalışır?

Cevap: B) Anti-B. A grubunda alyuvarlarda A antijeni, plazmada anti-B antikoru vardır. Anti-A taşısaydı kendi alyuvarlarına saldırırdı; anti-D ise doğuştan bulunmaz. Kan grupları nelerdir?

Cevap: D) Karl Landsteiner. Karl Landsteiner 1901'de A, B ve 0 gruplarını tanımlamış, 1930'da Nobel Ödülü almıştır. Diğerleri mikrobiyoloji ve antibiyotik alanındaki çalışmalarıyla bilinir. Kan grupları nelerdir?

Cevap: A) Yalnızca Rh negatif kan. Rh negatif kişiler Rh pozitif kanla karşılaşırsa anti-D antikoru geliştirebilir; bu yüzden onlara Rh negatif kan verilir. Kan grupları nelerdir?

Cevap: C) A ve B. AB grubunda iki antijen birlikte bulunur ve plazmada anti-A ya da anti-B yoktur. Hiç antijen bulunmayan grup 0'dır. Kan grupları nelerdir?

Cevap: C) Karaciğer. Karaciğer en büyük iç organdır. Deri genel olarak en büyük organdır ama iç organ değildir; beyin ve akciğer karaciğerden küçüktür. Vücudun en büyük organı hangisidir?

Cevap: A) Epidermis. Epidermis derinin dış katıdır. Dermis onun altındadır; perikard ise kalbi saran zardır. Vücudun en büyük organı hangisidir?

Cevap: D) Melanositler. Melanositler melanin üretir. Osteoblastlar kemik yapar, nöronlar sinir sinyali iletir, alyuvarlar oksijen taşır. Vücudun en büyük organı hangisidir?

Cevap: B) Safra üretmek. Safra karaciğerde üretilir. Isı düzenleme, D vitamini yapımı ve dokunma duyusu derinin görevleridir. Vücudun en büyük organı hangisidir?

Cevap: B) Beyincik. Beyincik dengeyi ve hareket koordinasyonunu düzenler. Talamus duyu aktarır, hipokampus bellekle, ön lob planlamayla ilgilidir. Beynin bölümleri nelerdir?

Cevap: D) Art kafa lobu. Görme merkezi başın arkasındaki art kafa (oksipital) lobundadır. Şakak lobu işitme, yan lob dokunma duyusuyla öne çıkar. Beynin bölümleri nelerdir?

Cevap: A) Korpus kallozum. Korpus kallozum iki yarımküre arasında bilgi taşıyan sinir lifi demetidir. Pia mater bir zar, hipotalamus derin bir yapıdır. Beynin bölümleri nelerdir?

Cevap: C) Beyin sapı. Soğancık ve köprüyü içeren beyin sapı yaşamsal işlevleri yönetir. Amigdala duygularla, art kafa lobu görmeyle ilgilidir. Beynin bölümleri nelerdir?

Cevap: A) Beyin ve omurilik. Merkezi sinir sistemi beyin ve omurilikten oluşur. Kafa ve omurilik sinirleri ile otonom kollar çevresel sinir sistemine aittir. Sinir sistemi nedir?

Cevap: C) 31. Omurilikten 31 çift sinir çıkar. 12 sayısı beyinden çıkan kafa sinirlerinin çift sayısıdır; 43 ise ikisinin toplamıdır. Sinir sistemi nedir?

Cevap: D) Miyelin. Miyelin yalıtkan bir kılıf gibi çalışır. Dendrit sinyal alan uzantı, sinaps iki hücre arasındaki bağlantı noktası, glikojen ise bir enerji deposudur. Sinir sistemi nedir?

Cevap: B) Sempatik sistem. Sempatik sistem kalbi hızlandırıp vücudu tehlikeye hazırlar. Parasempatik sistem ise bunun tersine dinlenme ve sindirim durumunu yönetir. Sinir sistemi nedir?

Cevap: D) İnce bağırsak. Emilimin neredeyse tamamı villuslarla kaplı ince bağırsakta olur. Kalın bağırsak çoğunlukla su emer; mide ise protein sindirimini başlatır. Sindirim nasıl olur?

Cevap: B) Karaciğer. Safra karaciğerde üretilir, safra kesesinde yalnızca depolanır. Pankreas enzim salgılar. Sindirim nasıl olur?

Cevap: A) Peristaltizm. Peristaltizm kas halkalarının sırayla kasılıp gevşemesidir. Osmoz ve difüzyon madde geçişi, fagositoz ise hücre yutması süreçleridir. Sindirim nasıl olur?

Cevap: C) Amino asitlere. Proteinler amino asitlere parçalanır. Basit şekerler karbonhidratların, yağ asitleri ve gliserol ise yağların sindirim ürünüdür. Sindirim nasıl olur?

Cevap: B) 2. Sol akciğer iki lobludur, çünkü kalp göğüs boşluğunda sola doğru yer kaplar. Sağ akciğer ise üç lobludur. Akciğerler nasıl çalışır?

Cevap: D) Alveoller. Gaz alışverişi, kılcal damarlarla sarılı ince duvarlı alveollerde olur. Soluk borusu, bronşlar ve gırtlak yalnızca havayı iletir. Akciğerler nasıl çalışır?

Cevap: A) Kasılarak aşağı iner. Diyafram kasılınca düzleşip aşağı iner, göğüs hacmi artar ve hava içeri dolar. Gevşeyip yukarı çıkması soluk vermeye karşılık gelir. Akciğerler nasıl çalışır?

Cevap: C) Kandaki karbondioksit artışı. Beyin ve damarlardaki algılayıcılar en çok karbondioksit artışına duyarlıdır. Şeker, ısı ve kalp hızı solunumun temel tetikleyicisi değildir. Akciğerler nasıl çalışır?

Cevap: C) Düz kas. Organ duvarlarındaki istemsiz kas düz kastır. İskelet kası istemlidir; kalp kası yalnızca kalpte bulunur. İnsan vücudunda kaç kas var?

Cevap: A) Kiriş (tendon). Kaslar kemiğe kirişlerle bağlanır. Bağlar kemiği kemiğe bağlar; kıkırdak eklem yüzeylerini örter. İnsan vücudunda kaç kas var?

Cevap: D) İki başlı kol kası. Kolun önündeki iki başlı kol kası (biseps) dirseği büker; arkadaki üç başlı kol kası (triseps) ise düzeltir. İnsan vücudunda kaç kas var?

Cevap: B) Orta kulakta. En küçük kas, orta kulakta üzengi kemiğine bağlanan üzengi kasıdır (stapedius). İnsan vücudunda kaç kas var?

Cevap: B) Nefron. Böbreğin işlevsel birimi nefrondur. Alveol akciğerde, nöron sinir sisteminde, villus ince bağırsakta bulunur. Böbrekler ne işe yarar?

Cevap: C) Eritropoietin. Eritropoietin kemik iliğini alyuvar üretmeye uyarır. İnsülin pankreastan, melatonin epifizden, tiroksin tiroit bezinden salgılanır. Böbrekler ne işe yarar?

Cevap: A) Üreter. Üreterler idrarı böbreklerden mesaneye taşır. Üretra idrarı mesaneden dışarı atar; aort bir atardamar, safra kanalı sindirim sistemine aittir. Böbrekler ne işe yarar?

Cevap: D) 140 litre. NIDDK'ye göre günde yaklaşık 150 quart, yani 140 litre civarında kan süzülür. 1–2 litre ise oluşan günlük idrar miktarıdır. Böbrekler ne işe yarar?

Cevap: B) İris. İris, göz bebeğinin çapını değiştirerek ışık miktarını ayarlar. Kornea ışığı kırar, retina algılar, sklera dış koruyucu tabakadır. Göz nasıl görür?

Cevap: D) Koni hücreler. Koni hücreler renk ve keskin görmeyi sağlar. Çubuklar loş ışıkta çalışır ama renk algılamaz. Göz nasıl görür?

Cevap: A) Kör nokta. Fotoreseptör olmayan bu bölge kör noktadır. Sarı nokta (makula) ise tam tersine konilerin en yoğun olduğu yerdir. Göz nasıl görür?

Cevap: C) Mercek kalınlaşır. Siliyer kaslar kasılınca mercek kalınlaşır ve yakın nesneler netleşir. Uzağa bakarken ise mercek incelir. Göz nasıl görür?

Cevap: C) B lenfositleri. Antikorları B lenfositleri üretir. Nötrofil ve makrofajlar mikropları yutar; alyuvarlar ise oksijen taşır. Bağışıklık sistemi nedir?

Cevap: A) Timus. T hücreleri timusta kendi yapılarını yabancıdan ayırmayı öğrenir. Dalak ve bademcik ikincil lenf organlarıdır. Bağışıklık sistemi nedir?

Cevap: B) Bellek oluşturması. Kazanılmış bağışıklık bellek hücreleri oluşturur. Doğuştan var olma, genel yanıt ve anında devreye girme doğal bağışıklığın özellikleridir. Bağışıklık sistemi nedir?

Cevap: D) Bölgeye kan akışının artması. Bağışıklık sinyalleri kan akışını artırır ve damarları geçirgen yapar; kızarıklık, sıcaklık ve şişlik bundan kaynaklanır. Bağışıklık sistemi nedir?

Cevap: C) İnsülin. İnsülin hücrelerin glikoz almasını sağlayarak kan şekerini düşürür. Glukagon, adrenalin ve kortizol ise kan şekerini yükseltici yönde etki eder. Hormon nedir?

Cevap: B) Hipofiz. Hipofiz, TSH ve ACTH gibi hormonlarla diğer bezleri uyarır. Kendisi de hipotalamus tarafından yönetilir. Hormon nedir?

Cevap: A) Epifiz (pineal bez). Melatonin epifiz bezinden salgılanır ve uyku ritmiyle ilişkilidir. Böbreküstü bezi adrenalin, pankreas insülin, tiroit tiroksin üretir. Hormon nedir?

Cevap: D) Salgılarını kanalsız olarak doğrudan kana vermeleri. Endokrin bezlerin kanalı yoktur ve hormonları doğrudan kana bırakır. Ter ve tükürük bezi gibi dış salgı bezleri ise kanal aracılığıyla salgı yapar. Hormon nedir?

Cevap: B) Oğuz grubu. Türkiye Türkçesi; Azerbaycan Türkçesi, Türkmence ve Gagavuzca ile birlikte Oğuz (güneybatı) grubundadır. Kazakça Kıpçak, Özbekçe Karluk, Çuvaşça Oğur grubundandır. Türkçe hangi dil ailesindendir?

Cevap: D) Sondan eklemeli olması. Türkçe kökün sonuna art arda ek getirerek kelime türetir ve çekim yapar. Ön ek kullanmaz, cinsiyet ayrımı yapmaz; kurallı cümlede yüklem sondadır. Türkçe hangi dil ailesindendir?

Cevap: A) Moğolca ve Mançu-Tunguz dilleri. Dar anlamdaki Altay hipotezi Türk, Moğol ve Mançu-Tunguz dillerini bir arada ele alır. Arapça Sami, Farsça, Yunanca, Latince, Rusça ve Lehçe ise Hint-Avrupa dilleri ya da Sami dilleri arasındadır. Türkçe hangi dil ailesindendir?

Cevap: C) Türkmence. Türkmence Oğuz grubundadır ve Türkiye Türkçesine en yakın dillerden biridir. Kazakça Kıpçak, Özbekçe Karluk, Çuvaşça ise Oğur grubundandır. Türkçe hangi dil ailesindendir?

Cevap: C) 732. Kül Tigin 731'de ölmüş, yazıtı 732'de dikilmiştir. 735 Bilge Kağan yazıtının tarihidir; 716 ise Tonyukuk yazıtı için verilen tahminlerin başlangıç yılıdır. Orhun Yazıtları nedir?

Cevap: A) Vilhelm Thomsen. Danimarkalı Vilhelm Thomsen alfabeyi çözdüğünü 15 Aralık 1893'te açıkladı. Radloff metinleri ilk yayımlayan, Yadrintsev yazıtları bulan kişidir; Rossi ise Dede Korkut'un Vatikan nüshasını tanıtmıştır. Orhun Yazıtları nedir?

Cevap: D) Yolluğ Tigin. Yazıtları taşa kazıyan, kağanın yeğeni Yolluğ Tigin'dir. Tonyukuk kendi yazıtının sahibidir; Tengri Kağan ise babası Bilge Kağan adına yazıtı diktiren kişidir. Orhun Yazıtları nedir?

Cevap: B) Moğolistan. Yazıtlar Orta Moğolistan'da, Orhun Irmağı vadisindedir. Diğer ülkeler Türk tarihiyle ilişkili olsa da bu anıtlar orada bulunmaz. Orhun Yazıtları nedir?

Cevap: A) Dresden. 12 hikâyelik nüsha Dresden'dedir. Vatikan nüshasında yalnızca 6 hikâye bulunur; Londra ve Kahire'de bilinen bir nüsha yoktur. Dede Korkut Hikâyeleri nedir?

Cevap: C) Basat. Sekizinci hikâyede Tepegöz'ü Basat öldürür. Bamsı Beyrek, Kan Turalı ve Deli Dumrul başka hikâyelerin kahramanlarıdır. Dede Korkut Hikâyeleri nedir?

Cevap: B) Soylama. Hikâyelerdeki manzum parçalara soylama denir. Koşma ve mâni halk şiiri türleri, gazel ise divan şiiri nazım şeklidir. Dede Korkut Hikâyeleri nedir?

Cevap: D) 6. Vatikan nüshası giriş bölümüyle birlikte 6 hikâye içerir. 12 hikâye Dresden nüshasındaki sayıdır. Dede Korkut Hikâyeleri nedir?

Cevap: D) Tapduk Emre. Vilâyetnâme'ye göre Hacı Bektaş, Yunus'u Tapduk Emre'ye gönderir ve Yunus onun dergâhında kırk yıl hizmet eder. Diğer seçenekler farklı tasavvuf büyükleridir. Yunus Emre kimdir?

Cevap: B) 1307. Eserdeki bir beyitte hicrî 707, yani milâdî 1307 tarihi verilir. 1320 Yunus'un yaygın kabul gören ölüm yılıdır; 1273 Mevlânâ'nın vefat yılıdır. Yunus Emre kimdir?

Cevap: C) Hece. Tenkitli metne göre 417 şiirin 138'i aruzla, geri kalanı hece ölçüsüyle yazılmıştır. Serbest ölçü ise Türk şiirinde 20. yüzyılda yaygınlaşmıştır. Yunus Emre kimdir?

Cevap: A) 1320. Bir yazma kaydına dayanan hicrî 720, yani 1320 yılı yaygın olarak kabul edilir. Diğer tarihler farklı tarihî olaylarla ilgilidir. Yunus Emre kimdir?

Cevap: B) Aruz ölçüsü. Divan şiiri hecelerin açık ve kapalı oluşuna dayanan aruz ölçüsüyle yazılır. Hece ölçüsü halk şiirinin, serbest ölçü ise modern şiirin özelliğidir. Divan edebiyatı nedir?

Cevap: A) Bâkî. 16. yüzyıl şairi Bâkî, şairlerin sultanı anlamına gelen bu unvanla anılmıştır. Fuzûlî lirizmiyle, Nedîm Lâle Devri şarkılarıyla, Şeyh Gâlib Hüsn ü Aşk'la tanınır. Divan edebiyatı nedir?

Cevap: D) Şeyh Gâlib. Hüsn ü Aşk, 18. yüzyılda Şeyh Gâlib tarafından yazılmıştır. Fuzûlî'nin ünlü mesnevisi Leylâ vü Mecnûn'dur; Nef'î ise kaside ve hicivleriyle bilinir. Divan edebiyatı nedir?

Cevap: C) Makta. Son beyte makta denir ve mahlas genellikle burada geçer. Matla ilk beyit, beytü'l-gazel en güzel beyit, girizgâh ise kasidede övgüye geçilen bölümdür. Divan edebiyatı nedir?

Cevap: C) Tercümân-ı Ahvâl. 1860'ta Şinasi ve Agâh Efendi'nin çıkardığı Tercümân-ı Ahvâl ilk özel Türk gazetesidir. Takvîm-i Vekāyi resmî gazete, Tasvîr-i Efkâr ise Şinasi'nin daha sonra çıkardığı gazetedir. Tanzimat edebiyatı nedir?

Cevap: D) Namık Kemal. Vatan ve hürriyet kavramlarını eserlerinin merkezine koyan Namık Kemal bu unvanla anılır. Recaizade ikinci kuşaktandır; Şinasi ve Ziya Paşa ise başka yönleriyle öne çıkar. Tanzimat edebiyatı nedir?

Cevap: B) Şair Evlenmesi. Şinasi'nin Şair Evlenmesi bu alandaki ilk örnektir. Vatan yahut Silistre ve Zavallı Çocuk Namık Kemal'in, Eşber ise Abdülhak Hâmit'in oyunlarıdır. Tanzimat edebiyatı nedir?

Cevap: A) Recaizade Mahmut Ekrem. Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hâmit ve Sami Paşazade Sezai ile birlikte ikinci kuşağın önde gelen ismidir. Diğer üç isim birinci kuşaktandır. Tanzimat edebiyatı nedir?

Cevap: D) 1896-1901. Topluluk 1896'da oluşmuş, dergi 1901'de kapatılınca dağılmıştır. 1860-1876 Tanzimat'ın birinci kuşağı, 1909-1912 ise Fecr-i Âtî dönemidir. Servetifünun edebiyatı nedir?

Cevap: C) Halit Ziya Uşaklıgil. Mai ve Siyah Halit Ziya Uşaklıgil'in romanıdır. Mehmet Rauf Eylül'ün yazarıdır; Tevfik Fikret şair, Hüseyin Cahit ise romancı ve eleştirmendir. Servetifünun edebiyatı nedir?

Cevap: A) Tevfik Fikret'in derginin edebiyat yöneticiliğine getirilmesi. 7 Şubat 1896'da Tevfik Fikret'in derginin sanat ve edebiyat yöneticisi olması topluluğun kuruluşu sayılır. Ferman 1839'da ilan edilmiştir; derginin kapatılması ise dönemin sonudur. Servetifünun edebiyatı nedir?

Cevap: B) Recaizade Mahmut Ekrem. Recaizade Mahmut Ekrem ve çevresi kafiyenin yazılışa değil sese dayanması gerektiğini savundu. Muallim Naci ise karşı görüşün temsilcisiydi. Servetifünun edebiyatı nedir?

Cevap: B) Şemseddin Sami. Roman Şemseddin Sami'nin eseridir. Namık Kemal İntibah'ı, Yusuf Kâmil Paşa Telemak çevirisini yazmıştır; Ahmet Mithat ise dönemin en üretken romancısıdır. İlk Türkçe roman hangisidir?

Cevap: D) Fénelon. Telemak, Fransız yazar Fénelon'un eseridir ve 1862'de Yusuf Kâmil Paşa tarafından çevrilmiştir. Diğer yazarların eserleri daha sonra çevrilmiştir. İlk Türkçe roman hangisidir?

Cevap: C) İntibah. Namık Kemal'in İntibah'ı ilk edebî roman olarak kabul edilir. Cezmi aynı yazarın tarihî romanı, Araba Sevdası ilk realist roman denemesi, Eylül ise psikolojik roman örneğidir. İlk Türkçe roman hangisidir?

Cevap: A) Kāmûs-ı Türkî. Kāmûs-ı Türkî Şemseddin Sami'nin sözlüğüdür. Dîvânu Lugâti't-Türk Kaşgarlı Mahmud'un, Lehce-i Osmânî Ahmed Vefik Paşa'nın eseridir; Kutadgu Bilig ise Yusuf Has Hacib'in yazdığı bir eserdir. İlk Türkçe roman hangisidir?

Cevap: C) Selanik. Nazım Hikmet, babasının görevli bulunduğu Selanik'te doğmuştur. İstanbul büyüdüğü ve öğrenim gördüğü şehirdir. Nazım Hikmet kimdir?

Cevap: A) 835 Satır. İlk kitabı 1928'de yayımlanan 835 Satır'dır. Diğerleri sonraki yıllarda çıkan kitaplarıdır. Nazım Hikmet kimdir?

Cevap: B) Vladimir Mayakovski. Mayakovski'nin uzunlu kısalı, merdiven biçimli dizeleri Nazım Hikmet'in biçim arayışını etkilemiştir. Puşkin, Yesenin ve Lermontov daha geleneksel biçimlerde yazmıştır. Nazım Hikmet kimdir?

Cevap: D) 2009. Vatandaşlığı Ocak 2009'da Bakanlar Kurulu kararıyla iade edildi. 1951 vatandaşlıktan çıkarıldığı, 1963 öldüğü, 1965 ise eserlerinin yeniden basılmaya başladığı yıldır. Nazım Hikmet kimdir?

Cevap: A) 2006. Pamuk 2006 Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülmüştür. 2002 Kar'ın, 2008 Masumiyet Müzesi'nin yayım yılıdır; 2015 ise Aziz Sancar'ın Kimya Ödülü'nü aldığı yıldır. Nobel Edebiyat Ödülü alan Türk yazar kimdir?

Cevap: D) Cevdet Bey ve Oğulları. İlk romanı 1982'de yayımlanan Cevdet Bey ve Oğulları'dır. Sessiz Ev, Beyaz Kale ve Kara Kitap sonraki romanlarıdır. Nobel Edebiyat Ödülü alan Türk yazar kimdir?

Cevap: B) Benim Adım Kırmızı. Benim Adım Kırmızı, 16. yüzyıl Osmanlı nakkaşları arasında geçen bir cinayet romanıdır. Kar Kars'ta, Masumiyet Müzesi İstanbul'da geçer. Nobel Edebiyat Ödülü alan Türk yazar kimdir?

Cevap: C) Aziz Sancar. Aziz Sancar 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü paylaşmıştır. Diğer isimler önemli Türk bilim insanlarıdır, ancak Nobel almamışlardır. Nobel Edebiyat Ödülü alan Türk yazar kimdir?

Cevap: D) Stratford-upon-Avon. Shakespeare Stratford-upon-Avon'da doğmuş ve orada ölmüştür. Londra çalıştığı şehirdir; Oxford ve Cambridge ise üniversite şehirleridir. Shakespeare kimdir?

Cevap: B) 154. Shakespeare'in 154 sonesi vardır. 38 sayısı ise oyun sayısı için verilen alt sınırdır. Shakespeare kimdir?

Cevap: A) Trajedi. Hamlet, Shakespeare'in büyük trajedilerindendir. Bir Yaz Gecesi Rüyası komedi, III. Richard tarih oyunu, Fırtına ise romans örneğidir. Shakespeare kimdir?

Cevap: C) 1616. Shakespeare 23 Nisan 1616'da ölmüştür. 1564 doğduğu, 1599 Globe'un inşa edildiği, 1623 ise First Folio'nun yayımlandığı yıldır. Shakespeare kimdir?

Cevap: B) Kalınlık-incelik. Büyük ünlü uyumu kalınlık-incelik uyumudur. Düzlük-yuvarlaklık küçük ünlü uyumunun ölçütüdür; sertlik-yumuşaklık ise ünsüzlerle ilgilidir. Ünlü uyumu nedir?

Cevap: C) Kardeş. Kardeş kelimesi eskiden "kardaş" biçimindeydi ve zamanla uyumu bozuldu. Diğer üç kelimede ünlülerin tamamı ya kalın ya da incedir. Ünlü uyumu nedir?

Cevap: D) Yağmur. Yağmur kelimesinde düz "a" ünlüsünden sonra yuvarlak "u" gelir; bu, dudak ünsüzünün etkisiyle oluşmuş bir istisnadır. Diğer kelimeler kurala uyar. Ünlü uyumu nedir?

Cevap: A) -ken. -ken ekinin başka biçimi yoktur; "bakarken" örneğinde olduğu gibi uyumu bozabilir. -lar/-ler, -dı/-di ve -ım/-im ekleri ise kelimeye göre biçim değiştirir. Ünlü uyumu nedir?

Cevap: C) Ağaç yaşken eğilir. "Ağaç yaşken eğilir" eğitimin küçük yaşta verilmesi gerektiğine dair genel bir öğüt bildirir; bu yüzden atasözüdür. Diğerleri mastarlı ve yargı bildirmeyen deyimlerdir. Deyim ile atasözü arasındaki fark nedir?

Cevap: A) Vecize. Söyleyeni belli olan özlü sözlere vecize denir. Atasözleri anonimdir; deyimler yargı bildirmez; mâni ise bir halk şiiri türüdür. Deyim ile atasözü arasındaki fark nedir?

Cevap: D) Sav. Kaşgarlı Mahmud atasözlerini "sav" adıyla vermiştir. Mesel ve darbımesel Arapça, pend ise Farsça kökenli terimlerdir. Deyim ile atasözü arasındaki fark nedir?

Cevap: B) Cümlede çekimlenerek kullanılabilirler.. Deyimlerin çoğu mastarlıdır ve "göz attım, göz atacağım" gibi çekimlenebilir. Öğüt bildirmek atasözünün, söyleyeninin belli olması vecizenin özelliğidir. Deyim ile atasözü arasındaki fark nedir?

Cevap: B) Kavak ağacından pano. Leonardo tabloyu kavak ağacından bir pano üzerine yağlı boyayla yaptı. Tuval yaygın bir tahmindir ama yanlıştır; fresk ise Son Akşam Yemeği gibi duvar resimlerinin tekniğidir. Mona Lisa’yı kim yaptı?

Cevap: D) Vincenzo Peruggia. Louvre'da camcı olarak çalışmış Vincenzo Peruggia tabloyu 1911'de çaldı ve 1913'te Floransa'da yakalandı. Vespucci ve Vasari modelin kimliğiyle ilgili kaynaklardır, del Giocondo ise modelin eşidir. Mona Lisa’yı kim yaptı?

Cevap: A) Sfumato. Sfumato İtalyanca "dumanlı" demektir ve Leonardo'nun yumuşak geçişlerinin adıdır. Pointilizm 19. yüzyıl sonuna, kolaj 20. yüzyıla ait tekniklerdir. Mona Lisa’yı kim yaptı?

Cevap: C) I. François. Leonardo'yu Fransa'ya davet eden I. François tabloyu büyük olasılıkla 1518'de satın aldı. Diğer hükümdarlar bu tarihten sonra yaşamıştır. Mona Lisa’yı kim yaptı?

Cevap: C) Filippo Brunelleschi. Doğrusal perspektif sistemi Brunelleschi'ye atfedilir. Donatello heykeltıraş, Botticelli ressamdır; Giotto ise perspektif kurallarından önce yaşamıştır. Rönesans sanatı nedir?

Cevap: A) Michelangelo. Sistina tavanı Michelangelo'nun eseridir. Raffaello aynı yıllarda Vatikan'da Atina Okulu üzerinde çalışıyordu. Rönesans sanatı nedir?

Cevap: D) Jan van Eyck. Arnolfini Portresi 1434 tarihli bir Jan van Eyck eseridir. Dürer Alman, Masaccio ve Leonardo İtalyan sanatçılardır. Rönesans sanatı nedir?

Cevap: B) 1527 Roma Yağması. Yüksek Rönesans'ın kapanışı çoğunlukla 1527 Roma Yağması ile tarihlenir. Diğer olaylar Rönesans içinde yaşanmış ancak dönem sonu sayılmayan gelişmelerdir. Rönesans sanatı nedir?

Cevap: A) 1874. İlk ortak sergi Nisan 1874'te Paris'te açıldı. 1886 sekizinci ve son ortak serginin yılıdır; 1863 ise Reddedilenler Salonu'nun yılıdır. Empresyonizm nedir?

Cevap: C) Metal tüplerde hazır boya. Taşınabilir metal tüplerdeki hazır boyalar ressamların doğada çalışmasını sağladı. Tempera ve fresk çok daha eski tekniklerdir; akrilik ise 20. yüzyılda yaygınlaştı. Empresyonizm nedir?

Cevap: B) Édouard Manet. Manet grubu etkiledi ama ortak sergilere katılmadı ve Salon'da kabul görmeyi tercih etti. Pissarro ise sekiz serginin hepsine katılan tek ressamdır. Empresyonizm nedir?

Cevap: D) Georges Seurat. Noktacılık (puantilizm) Georges Seurat ile özdeşleşmiştir. Gauguin düz renk alanlarını, Cézanne geometrik hacimleri öne çıkarmış, Degas ise balerin resimleriyle tanınmıştır. Empresyonizm nedir?

Cevap: D) André Breton. Manifestoyu André Breton yayımladı. Apollinaire sözcüğü 1917'de ilk kullanan kişidir; Dalí ve Ernst ise akımın ressamlarıdır. Sürrealizm nedir?

Cevap: B) Salvador Dalí. Belleğin Azmi 1931 tarihli bir Salvador Dalí eseridir. Magritte "Bu bir pipo değildir" yazılı tablosuyla tanınır. Sürrealizm nedir?

Cevap: C) Frotaj. Bu teknik frotajdır ve Max Ernst ile özdeşleşmiştir. Grataj boyayı kazımaya, dekalkomani ise ıslak boyayı iki yüzey arasında bastırmaya dayanır. Sürrealizm nedir?

Cevap: A) Dadaizm. Sürrealizm, Breton'un da içinde bulunduğu Dada çevresinden doğdu. Kübizm ve fovizm Fransa'da, fütürizm İtalya'da ortaya çıkmıştır. Sürrealizm nedir?

Cevap: B) Selimiye Camii. Ustalık eseri Edirne'deki Selimiye Camii'dir. Şehzade çıraklık, Süleymaniye kalfalık eseri sayılır; Rüstem Paşa Camii ise çinileriyle tanınan daha küçük bir yapıdır. Mimar Sinan kimdir?

Cevap: A) Sâî Mustafa Çelebi. Tezkiretü'l-Bünyân'ı Sâî Mustafa Çelebi yazdı. Evliya Çelebi Seyahatname'nin, Kâtip Çelebi Cihannüma'nın yazarıdır; Matrakçı Nasuh ise minyatür ve tarih eserleriyle bilinir. Mimar Sinan kimdir?

Cevap: D) Sedefkâr Mehmed Ağa. Sultanahmet Camii'ni Sedefkâr Mehmed Ağa yaptı. Acem Ali Sinan'dan önceki mimarbaşıdır; Mimar Kemaleddin ise 20. yüzyıl mimarıdır. Mimar Sinan kimdir?

Cevap: C) Kayseri yöresi. Sinan, Kayseri'nin Ağırnas köyünden devşirildi. Edirne ustalık eseri Selimiye'nin, Bursa ve Konya ise başka Osmanlı ve Selçuklu yapılarının bulunduğu kentlerdir. Mimar Sinan kimdir?

Cevap: C) Gize'deki Büyük Piramit. Büyük Piramit listedeki en eski yapıdır ve bugün ayakta duran tek harikadır. Diğerlerinin yalnızca kalıntıları ya da hiçbir izi kalmamıştır. Dünyanın yedi harikası nelerdir?

Cevap: B) Mausolos. Halikarnas'taki anıt mezar Karia satrabı Mausolos için yapıldı ve sözcük onun adından türedi. Diğer hükümdarlar başka yapılarla anılır. Dünyanın yedi harikası nelerdir?

Cevap: D) Helios. Rodos Heykeli adanın koruyucusu güneş tanrısı Helios'u betimliyordu. Zeus Olympia'daki heykelin konusudur. Dünyanın yedi harikası nelerdir?

Cevap: A) Machu Picchu. Machu Picchu yeni listedeki yedi yapıdan biridir. Eyfel Kulesi, Stonehenge ve Ayasofya aday olarak anılsa da seçilen yedi arasında yer almadı. Dünyanın yedi harikası nelerdir?

Cevap: A) Kitre. Geven bitkisinden elde edilen kitre suyu yoğunlaştırır. Öd ise boyanın yüzeyde yayılmasını sağlar; diğer seçenekler ebrunun temel malzemeleri değildir. Ebru sanatı nedir?

Cevap: B) Boyanın su yüzeyinde yayılmasını sağlamak. Öd, boyanın kitreli suyun yüzeyinde açılmasını ve yayılmasını sağlar. Miktarı artırıldıkça boya daha geniş bir alana yayılır. Ebru sanatı nedir?

Cevap: C) Necmeddin Okyay. Lale, karanfil gibi çiçek motifli ebruyu Necmeddin Okyay geliştirdi. Hatip Mehmed Efendi hatip ebrusuyla anılır; Hâfız Osman hattat, Levnî minyatür ustasıdır. Ebru sanatı nedir?

Cevap: D) Battal ebru. Battal ebru en temel türdür ve diğer desenlerin zemini olarak da kullanılır. Gelgit, şal ve bülbül yuvası ise bizle yapılan ek hareketlerle oluşur. Ebru sanatı nedir?

Cevap: D) Aklâm-ı sitte. Sülüs, nesih, muhakkak, reyhânî, tevkî ve rikâ'dan oluşan altı yazı aklâm-ı sitte olarak bilinir. Murakka albüm, ketebe hattatın imzası, hüsn-i hat ise güzel yazının genel adıdır. Hat sanatı nedir?

Cevap: C) Hâfız Osman. Hilye düzenini Hâfız Osman oluşturdu. Şeyh Hamdullah Osmanlı ekolünün kurucusu, İbn Mukle oran sisteminin öncüsü, Mustafa Râkım ise celî sülüs ustasıdır. Hat sanatı nedir?

Cevap: B) Makta. Kalem, makta üzerinde kalemtıraşla kesilir. Mühre kâğıdı parlatan taş, hokka mürekkep kabı, lîka ise hokkadaki ipek liflerdir. Hat sanatı nedir?

Cevap: A) İcazet. Ustalık belgesine icazet denir. Berat ve ferman padişah belgeleridir; hilye ise bir levha türüdür. Hat sanatı nedir?

Cevap: B) Nakkaşhane. Saray sanatçıları nakkaşhanede çalışırdı. Tophane top, darphane para, tersane gemi üretimiyle ilgilidir. Minyatür sanatı nedir?

Cevap: C) Levnî. Surnâme-i Vehbî'yi Levnî resimledi. Matrakçı Nasuh ve Nakkaş Osman 16. yüzyılda, Bihzâd ise Timurlu Herat'ta yaşamıştır. Minyatür sanatı nedir?

Cevap: A) Işık-gölge kullanılmaz. Minyatürde ışık-gölge kullanılmaz, renkler düz ve parlaktır. Perspektif bilinçli olarak kullanılmaz, eserler kâğıt üzerine yapılır ve figür boyutu önem sırasına göre değişebilir. Minyatür sanatı nedir?

Cevap: D) Bihzâd. Bihzâd, Herat ekolünün en büyük ustası kabul edilir. Diğer üç isim Osmanlı minyatür sanatçılarıdır. Minyatür sanatı nedir?

Cevap: C) Bach. Barok dönem 1750'de Johann Sebastian Bach'ın ölümüyle kapanmış sayılır. Mozart Klasik döneme aittir; Händel ve Vivaldi'nin ölüm yılları dönemin bitişi olarak kullanılmaz. Klasik müzik dönemleri nelerdir?

Cevap: B) Basso continuo. Basso continuo Barok müziğin temel özelliğidir. Sonat formu Klasik dönemde yerleşen bir yapı, leitmotiv Wagner'le özdeşleşen bir tema tekniği, kanon ise bir taklit biçimidir. Klasik müzik dönemleri nelerdir?

Cevap: D) Chopin. Viyana Klasikleri Haydn, Mozart ve Beethoven'dır. Chopin, piyano eserleriyle tanınan bir Romantik dönem bestecisidir. Klasik müzik dönemleri nelerdir?

Cevap: A) Arnold Schoenberg. On iki ton tekniği Arnold Schoenberg'in eseridir. Debussy renkli armonileriyle, Stravinsky Bahar Ayini ile, Bartók ise halk müziği araştırmalarıyla tanınır. Klasik müzik dönemleri nelerdir?

Cevap: A) Heiligenstadt Vasiyeti. 1802'de yazılan bu mektup Heiligenstadt Vasiyeti olarak bilinir. Ölümsüz Sevgili mektubu bir aşk mektubudur; diğer iki seçenek gerçek belge adları değildir. Beethoven kimdir?

Cevap: D) Fidelio. Beethoven'ın tek operası Fidelio'dur. Sihirli Flüt ve Don Giovanni Mozart'ın, Euridice ise Jacopo Peri'nin operasıdır. Beethoven kimdir?

Cevap: C) Napolyon Bonapart. Eser Napolyon'a ithaf edilecekti; 1804'te imparatorluğunu ilan edince Beethoven ithafı iptal etti. Diğer hükümdarlar bu olayla ilişkili değildir. Beethoven kimdir?

Cevap: B) Friedrich Schiller. Neşeye Övgü, Friedrich Schiller'in şiiridir. Goethe, Heine ve Hölderlin de Alman şairleridir ancak bu eserle ilişkili değildir. Beethoven kimdir?

Cevap: A) Libretto. Operanın metni librettodur. Partisyon notaların tamamı, uvertür giriş müziği, resitatif ise konuşmaya yakın şarkı bölümüdür. Opera nedir?

Cevap: C) Euridice. Peri'nin 1600 tarihli Euridice'si günümüze ulaşan en eski operadır. Dafne daha eskidir ama müziği kayıptır; L'Orfeo 1607, Sihirli Flüt 1791 tarihlidir. Opera nedir?

Cevap: B) Tenor. En ince erkek sesi tenordur. Bariton orta, bas en kalın erkek sesidir; mezzosoprano ise bir kadın sesidir. Opera nedir?

Cevap: D) Richard Wagner. Leitmotiv, Wagner'in operalarında sistemli biçimde kullandığı tekniktir. Verdi, Puccini ve Rossini İtalyan opera geleneğinin temsilcileridir. Opera nedir?

Cevap: B) Kronos ve Rhea. Zeus, Titan Kronos ile Rhea'nın oğludur. Uranos ve Gaia Kronos'un anne-babasıdır; diğer çiftler de Titan kuşağına aittir. Yunan mitolojisinde Zeus kimdir?

Cevap: D) Jüpiter. Zeus'un Roma karşılığı Jüpiter'dir. Neptün Poseidon'un, Mars Ares'in, Merkür Hermes'in karşılığıdır. Yunan mitolojisinde Zeus kimdir?

Cevap: A) Girit. Rhea Zeus'u Girit'teki bir mağarada sakladı. Delos Apollon ile Artemis'in doğum yeri olarak anılır; Rodos ve Sicilya bu mitle ilişkili değildir. Yunan mitolojisinde Zeus kimdir?

Cevap: C) Poseidon. Denizler Poseidon'a düştü. Zeus gökyüzünü, Hades yeraltı dünyasını aldı; Hera ve Hestia bu paylaşımda yer almadı. Yunan mitolojisinde Zeus kimdir?

Cevap: B) Zeus. Olympia'daki oyunlar Zeus'a adanmış dinsel bir festivaldi. Apollon, Poseidon ve Hermes de Yunan tanrılarıdır ancak Olympia oyunlarının merkezinde Zeus vardı. Olimpiyat Oyunları ne zaman başladı?

Cevap: C) Atina. 1896'da ilk modern oyunlar Atina'da yapıldı. Paris, IOC'nin kurulduğu 1894 kongresine ev sahipliği yaptı; Londra ve Roma daha sonraki oyunların ev sahipleridir. Olimpiyat Oyunları ne zaman başladı?

Cevap: A) Zeytin dalından çelenk. Antik oyunlarda madalya yoktu; kazananlar kutsal zeytin ağacından örülen bir çelenk alırdı. Madalya geleneği modern dönemde başladı. Olimpiyat Oyunları ne zaman başladı?

Cevap: D) 1894. IOC, Haziran 1894'te Paris'teki Sorbonne Kongresi'nde kuruldu. 1896 ilk modern oyunların yılıdır; 1888 ve 1900 bu kuruluşla ilgili değildir. Olimpiyat Oyunları ne zaman başladı?

Cevap: C) Pierre de Coubertin. Sembolü 1913'te Pierre de Coubertin tasarladı. Diğer isimler IOC başkanlığı yapmış kişilerdir ama halkaların tasarımcısı değildir. Olimpiyat halkaları neyi temsil eder?

Cevap: A) 1920 Anvers. Halkalı bayrak ilk kez 1920 Anvers Oyunları'nda dalgalandı. 1914 kongresi savaş nedeniyle ertelendiği için daha önce oyunlarda kullanılmadı. Olimpiyat halkaları neyi temsil eder?

Cevap: B) Mavi. Sıra mavi, sarı, siyah, yeşil, kırmızıdır; bu yüzden ilk halka mavidir. Kırmızı en sağdaki halkadır. Olimpiyat halkaları neyi temsil eder?

Cevap: D) Beyaz zeminle birlikte tüm ulusların bayrak renklerini yansıtır.. Coubertin'e göre renkler, beyaz zeminle birlikte bütün ulusların bayrak renklerini kapsar. Renk-kıta eşleştirmesi resmî olmayan bir yorumdur. Olimpiyat halkaları neyi temsil eder?

Cevap: B) Kural 11. Ofsayt, IFAB Oyun Kuralları'nın 11. maddesidir. Kural 12 fauller ve kötü davranışı, Kural 14 penaltıyı düzenler. Futbolda ofsayt nedir?

Cevap: C) Korner vuruşu. Korner, taç ve kale vuruşundan doğrudan gelen topta ofsayt olmaz. Serbest vuruşlar ve hakem atışında kural normal biçimde uygulanır. Futbolda ofsayt nedir?

Cevap: A) Endirekt serbest vuruş. Ofsayt ihlalinde ihlalin yapıldığı yerden endirekt serbest vuruş verilir. Ofsayt disiplin ihlali olmadığı için kart gerektirmez. Futbolda ofsayt nedir?

Cevap: D) Sondan ikinci rakiple aynı hizada olan oyuncu ofsayt sayılmamaya başladı.. 1990'dan beri aynı hiza ofsayt değildir. Üç rakip şartı 1866'ya aittir; kollar ise ölçüme hiçbir zaman dâhil edilmez. Futbolda ofsayt nedir?

Cevap: C) Springfield. Naismith oyunu Massachusetts'teki Springfield'da, YMCA Eğitim Okulu'nda icat etti. Montreal onun okuduğu McGill Üniversitesi'nin bulunduğu şehirdir. Basketbolu kim icat etti?

Cevap: A) Şeftali sepetleri. Salonun koşu pistine iki şeftali sepeti asıldı. Metal çember ve file daha sonraki yıllarda kullanılmaya başlandı. Basketbolu kim icat etti?

Cevap: D) 13. Naismith oyunu 13 temel kural hâlinde yazdı. Diğer sayılar bazı popüler kaynaklarda karışıklıkla geçse de özgün metin 13 kuraldan oluşur. Basketbolu kim icat etti?

Cevap: B) Dokuz. 18 kişilik sınıf dokuzar kişilik iki takıma ayrıldı. Beş kişilik takım düzeni daha sonra standart hâline geldi. Basketbolu kim icat etti?

Cevap: C) 1908 Londra. Mesafe, 1908 Londra'da Windsor Kalesi ile White City Stadı arasındaki parkurdan gelir. 1896 Atina maratonu yaklaşık 40 km'ydi. Maraton neden 42,195 km?

Cevap: A) Spiridon Louis. 1896 maratonunu Yunan Spiridon Louis kazandı. Pietri ve Hayes 1908 maratonunun isimleridir; Flack ise 1896'da orta mesafe koşularını kazanmıştı. Maraton neden 42,195 km?

Cevap: D) IAAF. IAAF (bugünkü World Athletics) bu mesafeyi 1921'de resmîleştirdi. IOC Olimpiyatları yönetir ancak atletizm kurallarını uluslararası federasyon belirler. Maraton neden 42,195 km?

Cevap: B) Dorando Pietri. Dorando Pietri görevlilerin yardımıyla çizgiyi geçtiği için diskalifiye edildi ve altın madalya Johnny Hayes'e verildi. Maraton neden 42,195 km?

Cevap: D) Edirne. Güreşler Edirne'deki Sarayiçi Er Meydanı'nda yapılır. Asıl Kırkpınar mevkii bugün Yunanistan sınırlarında kaldığı için organizasyon Edirne'ye taşınmıştır. Kırkpınar Yağlı Güreşleri nedir?

Cevap: A) Kispet. Kispet, manda ya da dana derisinden yapılan güreş pantolonudur. Aba, aba güreşinde giyilen üst giysidir; şalvar ve cepken güreş kıyafeti değildir. Kırkpınar Yağlı Güreşleri nedir?

Cevap: B) Cazgır. Bu görevi cazgır üstlenir. Kırkpınar ağası organizasyonun hamisidir, peşrev ise bir görevli değil ısınma ritüelidir. Kırkpınar Yağlı Güreşleri nedir?

Cevap: C) 2010. Festival 2010'da UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'ne kaydedildi. Kırkpınar Yağlı Güreşleri nedir?

Cevap: B) Arjantin. Uruguay finalde Arjantin'i 4-2 yendi. ABD ve Yugoslavya yarı finalde elenen takımlardır; Brezilya ilk turnuvada grupta kalmıştı. FIFA Dünya Kupası ne zaman başladı?

Cevap: C) 13. İlk turnuvaya davetle 13 takım katıldı. 16 takımlı düzen 1934'ten itibaren yaygınlaştı. FIFA Dünya Kupası ne zaman başladı?

Cevap: A) Lucien Laurent. İlk gol, Fransa-Meksika maçında Lucien Laurent'ten geldi. Stábile turnuvanın gol kralı, Rimet ise FIFA başkanıdır. FIFA Dünya Kupası ne zaman başladı?

Cevap: D) Üçüncü. Türkiye üçüncülük maçında Güney Kore'yi 3-2 yenerek dünya üçüncüsü oldu. FIFA Dünya Kupası ne zaman başladı?

Cevap: D) İki. Hem kısa hem uzun rokta şah iki kare ilerler. Uzun rokta üç kare hareket eden taş kaledir. Satrançta rok nedir?

Cevap: A) 0-0. Kısa rok 0-0, uzun rok 0-0-0 ile gösterilir. + işareti şah çekildiğini belirtir. Satrançta rok nedir?

Cevap: B) Şahın daha önce oynamış olması. Şah bir kez oynadığında rok hakkı kalıcı olarak kaybolur. Şah çekilmesi ve araya taş girmesi geçici engellerdir; kalenin tehdit altında olması ise roku engellemez. Satrançta rok nedir?

Cevap: C) Şaha. Önce şaha dokunulmalıdır. Önce kaleye dokunan oyuncu o hamlede o tarafa rok yapamaz. Satrançta rok nedir?

Cevap: C) 6. Sahada her takımdan altı oyuncu yer alır. Beş oyuncu basketbolda, dokuz oyuncu ise Naismith'in ilk basketbol maçında kullanılan sayıdır. Voleybolda kaç oyuncu var?

Cevap: A) Mintonette. William G. Morgan oyuna önce Mintonette adını verdi; Volley Ball adı sonradan Alfred T. Halstead'in önerisiyle benimsendi. Voleybolda kaç oyuncu var?

Cevap: D) 1998. FIVB libero rolünü 1998'de getirdi. 1947 FIVB'nin kuruluş, 1964 ise Olimpiyatlara giriş yılıdır. Voleybolda kaç oyuncu var?

Cevap: B) Üç. Kurallara göre en fazla üç dokunuş hakkı vardır ve bloktaki temas bu sayıya eklenmez. Üç dokunuş sınırı 1922'de belirlenmişti. Voleybolda kaç oyuncu var?

Cevap: D) 1936 Berlin. Yaşar Erkan altın madalyayı 1936 Berlin'de kazandı. 1948 Londra ve 1960 Roma, Türkiye'nin çok sayıda altın kazandığı sonraki oyunlardır. Türkiye’nin ilk olimpiyat altın madalyasını kim kazandı?

Cevap: A) Grekoromen. Erkan şampiyonluğu grekoromen stilde kazandı; serbest stilde erken elendi. Yağlı güreş ve karakucak Olimpiyat branşı değildir. Türkiye’nin ilk olimpiyat altın madalyasını kim kazandı?

Cevap: B) Kündeci. Erkan, kündeye olan ustalığı nedeniyle Kündeci olarak anılırdı. Koca Yusuf ünlü bir Osmanlı pehlivanıdır. Türkiye’nin ilk olimpiyat altın madalyasını kim kazandı?

Cevap: C) Altı. Türkiye 1948'de altı altın madalya kazandı ve bunların tamamı güreşten geldi. Yedi altın 1960 Roma'ya aittir. Türkiye’nin ilk olimpiyat altın madalyasını kim kazandı?

Cevap: B) Wimbledon. Wimbledon 1877'de başladı. ABD Açık 1881, Fransa Şampiyonası 1891, Avustralya Açık 1905'te başlamıştır. Tenis Grand Slam turnuvaları nelerdir?

Cevap: C) Çim. Wimbledon, Grand Slam'ler arasında çimde oynanan tek turnuvadır. Toprak Roland Garros'un, sert kort ise Avustralya ve ABD Açık'ın zeminidir. Tenis Grand Slam turnuvaları nelerdir?

Cevap: A) Rod Laver. Rod Laver bu başarıyı 1962 ve 1969'da iki kez elde etti. Diğer isimler takvim yılı Grand Slam'ini birer kez kazandı. Tenis Grand Slam turnuvaları nelerdir?

Cevap: D) 1968. Profesyonellerin de katılımına izin verilmesiyle Açık Dönem 1968'de başladı. 1925 Fransa Şampiyonası'nın uluslararası olduğu, 1938 ilk takvim yılı Grand Slam'inin yılıdır. Tenis Grand Slam turnuvaları nelerdir?

Cevap: D) Silverstone. İlk yarış 13 Mayıs 1950'de Silverstone'da koşuldu. Monako ve Spa da 1950 takviminde vardı ama ilk yarış değildi. Formula 1 nedir?

Cevap: B) Giuseppe Farina. 1950'de dünya şampiyonu Alfa Romeo pilotu Giuseppe Farina oldu. Fagioli ilk yarışta ikinci olmuştu. Formula 1 nedir?

Cevap: A) 1958. Takımlar şampiyonası 1958'de başladı ve ilk şampiyon Vanwall oldu. 1950'de yalnızca pilotlar şampiyonası vardı. Formula 1 nedir?

Cevap: C) Felipe Massa. Felipe Massa 2006, 2007 ve 2008'de üç kez kazandı. Räikkönen ilk Türkiye GP'sinin galibidir. Formula 1 nedir?

Cevap: A) Ludwig Guttmann. Hareketin kurucusu Dr. Ludwig Guttmann'dır. Maglio 1960 Roma Oyunları'nı onunla birlikte düzenlemiş, Coubertin modern Olimpiyatları kurmuştur. Paralimpik Oyunlar nedir?

Cevap: D) Roma. IPC, 1960 Roma'yı ilk resmî Paralimpik Oyunlar olarak kabul eder. Londra 1948'deki ilk Stoke Mandeville yarışmasıyla ilişkilidir. Paralimpik Oyunlar nedir?

Cevap: C) Yanında, paralel. IPC'ye göre para, Yunanca yanında ya da paralel anlamına gelir. Paraplejiyle ilişkilendirilmesi yaygın bir yanılgıdır. Paralimpik Oyunlar nedir?

Cevap: B) Okçuluk. 29 Temmuz 1948'deki ilk yarışmada 16 sporcu okçulukta mücadele etti. Diğer dallar 1960 Roma'da programda yer aldı. Paralimpik Oyunlar nedir?

Cevap: B) 7 Mart 1876. Patent 7 Mart 1876'da verildi. 14 Şubat başvuru tarihi, 10 Mart ilk konuşmanın tarihi, 1877 ise şirketin kuruluş yılıdır. Telefonu kim icat etti?

Cevap: C) Elisha Gray. Elisha Gray, 14 Şubat 1876'da benzer bir cihaz için caveat sundu. Meucci'nin başvurusu 1871'deydi, Watson ise Bell'in yardımcısıydı. Telefonu kim icat etti?

Cevap: A) Thomas Watson. Bell, 10 Mart 1876'da yardımcısı Thomas Watson'ı yan odadan çağırdı. Diğer isimler Bell'in çevresinden olsa da bu deneyin muhatabı değildir. Telefonu kim icat etti?

Cevap: D) 1888. Yüksek Mahkeme 1888'de Bell'in önceliğini onayladı. 1876 patent yılı, 1877 şirketin kuruluşu, 1880 ise fotofon yılıdır. Telefonu kim icat etti?

Cevap: B) Karbonlaştırılmış pamuk ipliği. Ekim 1879 deneyinde karbonlaştırılmış pamuk ipliği kullanıldı. Platin daha önce denenip bırakıldı, tungsten ise 1904'te tanıtıldı. Ampulü kim icat etti?

Cevap: D) 3 Şubat 1879. Büyük gösteri 3 Şubat 1879'daydı. 18 Aralık 1878 ilk tanıtım, 31 Aralık 1879 Edison'un gösterisi, 27 Ocak 1880 Edison'un patent tarihidir. Ampulü kim icat etti?

Cevap: A) Ediswan. 1883'te kurulan Edison and Swan United Electric Light Company'nin ürünleri Ediswan adıyla anıldı. Diğer şıklar uydurma adlardır. Ampulü kim icat etti?

Cevap: C) Yüksek dirençli ince flaman. Yüksek dirençli ince flaman daha az akım çektiği için çok sayıda ampul ortak şebekeden beslenebiliyordu. Düşük direnç Swan'ın ilk tasarımının sorunuydu. Ampulü kim icat etti?

Cevap: C) Mainz. Gutenberg 1440'larda Almanya'nın Mainz şehrinde çalıştı. Paris, Venedik ve Londra matbaanın sonradan yayıldığı merkezlerdir. Matbaa ne zaman icat edildi?

Cevap: A) Bi Sheng. Bi Sheng 1040'larda pişmiş kil harfler üretti. Shen Kuo bu yöntemi eserinde anlatan bilgindir; Cai Lun kâğıtla, Zhang Heng astronomi aletleriyle anılır. Matbaa ne zaman icat edildi?

Cevap: D) Vankulu Lügati. İlk basılan eser 1729'da tamamlanan Vankulu Lügati'dir. Diğerleri de bu matbaada basıldı ama sonraki yıllarda. Matbaa ne zaman icat edildi?

Cevap: B) 42. Sütunların çoğu 42 satırlıdır, bu yüzden eser 42 satırlı İncil olarak da bilinir. Matbaa ne zaman icat edildi?

Cevap: A) "lo". "login" yazılırken sistem çöktü ve yalnızca "l" ile "o" ulaştı. Diğer şıklar bu olayla ilgisizdir. İnternet nasıl ortaya çıktı?

Cevap: B) 1 Ocak 1983. Geçiş 1 Ocak 1983'te yapıldı. 1969 ilk mesaj, 1989 Web önerisi, 1993 ise Türkiye'nin ilk bağlantısıdır. İnternet nasıl ortaya çıktı?

Cevap: C) 64 kbps. Bağlantı 64 kbps kapasiteli kiralık hatla kuruldu. 128 kbps'ye 1995'ten sonra çıkıldı. İnternet nasıl ortaya çıktı?

Cevap: D) info.cern.ch. İlk web sitesi CERN'deki info.cern.ch adresinde yayındaydı. Diğer adresler bu tarihî ilkle ilgili değildir. İnternet nasıl ortaya çıktı?

Cevap: B) Charles Babbage. Analitik Makine'yi 1837'de Charles Babbage tanımladı. Turing kuramsal çalışmalarıyla, Flowers Colossus ile, Mauchly ENIAC ile anılır. İlk bilgisayar hangisidir?

Cevap: A) Elektromekanik röleler. Z3 yaklaşık 2.000 röleyle çalışıyordu. Elektron tüpleri ENIAC ve Colossus'ta, transistör ve entegre devre çok daha sonra kullanıldı. İlk bilgisayar hangisidir?

Cevap: D) Alman Lorenz şifresini çözmek. Colossus, Bletchley Park'ta Lorenz şifreli mesajları çözmek için kullanıldı. Balistik tablolar ENIAC'ın amacıydı. İlk bilgisayar hangisidir?

Cevap: C) Atanasoff-Berry Bilgisayarı. Mahkeme, ENIAC patentini geçersiz sayarak fikirlerin Atanasoff-Berry Bilgisayarı'ndan türetildiğine hükmetti. İlk bilgisayar hangisidir?

Cevap: B) 20.200 km. GPS uyduları yaklaşık 20.200 km'deki orta Dünya yörüngesindedir. 400 km Uluslararası Uzay İstasyonu, 36.000 km yer sabit yörünge, 384.000 km Ay'ın uzaklığıdır. GPS nasıl çalışır?

Cevap: D) 4. Üç uydu konumu, dördüncü uydu alıcının saat hatasını belirler. Bu nedenle en az dört uydu gerekir. GPS nasıl çalışır?

Cevap: A) 38 mikrosaniye. Net fark günde yaklaşık 38 mikrosaniyedir. Bu küçük fark bile düzeltilmezse kilometrelerce konum hatası birikir. GPS nasıl çalışır?

Cevap: C) Galileo. Galileo Avrupa Birliği'nin sistemidir. GLONASS Rusya'ya, BeiDou Çin'e aittir; NavIC ise Hindistan'ın bölgesel sistemidir. GPS nasıl çalışır?

Cevap: B) IEEE 802.11. Wi-Fi, IEEE 802.11 ailesine dayanır. 802.3 kablolu Ethernet'i, 802.15 Bluetooth gibi kişisel ağları kapsar; ISO 9001 kalite yönetimi standardıdır. Wi-Fi nedir?

Cevap: D) 802.11ax. Wi-Fi 6, 802.11ax'tir. 802.11n Wi-Fi 4, 802.11ac Wi-Fi 5, 802.11be ise Wi-Fi 7'dir. Wi-Fi nedir?

Cevap: A) Bir marka ajansının önerdiği, teknik açılımı olmayan bir addır. Ad 1999'da bir marka ajansınca önerildi ve Hi-Fi'yi çağrıştırır. "Wireless Fidelity" sonradan yaygınlaşan bir yorumdur. Wi-Fi nedir?

Cevap: C) 6 GHz. Wi-Fi 6E, 2020'de 6 GHz bandını ekledi. 2,4 GHz en baştan beri kullanılan banttır. Wi-Fi nedir?

Cevap: B) 1712. Makine 1712'de Dudley Kalesi yakınında kuruldu. 1698 Savery'nin patenti, 1765 Watt'ın fikri, 1769 Watt'ın patentidir. Buhar makinesini kim icat etti?

Cevap: C) Ayrı yoğuşturucu. Watt'ın buluşu ayrı yoğuşturucudur. Piston ve atmosfer basıncı Newcomen makinesinde zaten vardı. Buhar makinesini kim icat etti?

Cevap: A) Matthew Boulton. Watt, Birmingham'da Matthew Boulton ile ortak oldu. Arkwright dokuma, Stephenson lokomotif, Wedgwood seramik alanında tanınır. Buhar makinesini kim icat etti?

Cevap: D) Thomas Savery. 1698 patenti Thomas Savery'ye aittir. Newcomen 1712'de pistonlu makineyi kurdu, Heron ise Antik Çağ'da yaşadı. Buhar makinesini kim icat etti?

Cevap: C) Orville Wright. İlk uçuşu Orville yaptı. Wilbur günün dördüncü ve en uzun uçuşunu yaptı; Taylor motoru yapan yardımcı, Daniels fotoğrafı çeken kişidir. Uçağı kim icat etti?

Cevap: B) 59 saniye. Wilbur'un dördüncü uçuşu 59 saniye sürdü. 12 saniye ilk uçuşun süresidir. Uçağı kim icat etti?

Cevap: A) Seyahatnâme. Uçuş, Evliya Çelebi'nin Seyahatnâme'sinde anlatılır. Kitâb-ı Bahriye Pîrî Reis'in, Cihannüma ve Tuhfetü'l-Kibar Kâtib Çelebi'nin eserleridir. Uçağı kim icat etti?

Cevap: D) Kitty Hawk, Kuzey Karolina. Rüzgâr ve kumul koşulları nedeniyle Kitty Hawk bölgesini seçtiler. Dayton kardeşlerin yaşadığı şehirdir. Uçağı kim icat etti?

Cevap: B) El-Harezmî. Kelime, Harezmî'nin Latince adı "Algoritmi"den gelir. Diğer bilginler farklı alanlarda tanınır. Algoritma nedir?

Cevap: A) Beytülhikme. Harezmî, Bağdat'taki Beytülhikme'de çalıştı. Semerkant Uluğ Bey'le, İstanbul Rasathanesi Takıyyüddin ile anılır. Algoritma nedir?

Cevap: C) Sonsuza kadar çalışmaya devam etmesi. Algoritma sonlu adımda durmalıdır; sonsuza kadar çalışan bir süreç algoritma tanımına uymaz. Algoritma nedir?

Cevap: D) 6. 48'in 18'e bölümünden kalan 12, 18'in 12'ye bölümünden kalan 6, 12'nin 6'ya bölümünden kalan 0 olur; sonuç 6'dır. Algoritma nedir?

Cevap: C) Silisyum. Çiplerin temel malzemesi silisyumdur. Bakır ve alüminyum iletken olarak bağlantılarda, altın ise kontaklarda kullanılabilir. Çip nedir, yarı iletken ne işe yarar?

Cevap: A) Bell Laboratuvarları. Transistör 1947'de Bell Laboratuvarları'nda geliştirildi. Texas Instruments Kilby'nin, Fairchild Noyce'un çalıştığı şirkettir. Çip nedir, yarı iletken ne işe yarar?

Cevap: D) Jack Kilby. Jack Kilby 12 Eylül 1958'de ilk modeli gösterdi. Noyce 1959'da silisyum düzlemsel tasarımın patentine başvurdu. Çip nedir, yarı iletken ne işe yarar?

Cevap: B) Her iki yılda bir. Moore 1965'teki "her yıl" öngörüsünü 1975'te "her iki yılda bir" olarak güncelledi. Çip nedir, yarı iletken ne işe yarar?

Cevap: B) 1928. Keşif 1928'de gerçekleşti. 1940 Oxford ekibinin deney yılı, 1945 ise Nobel Ödülü'nün yılıdır. Penisilini kim buldu?

Cevap: C) Howard Florey. Ekibi Howard Florey kurup yönetti. Chain ve Heatley ekibin üyeleriydi; Pasteur 19. yüzyılda yaşadı. Penisilini kim buldu?

Cevap: A) Maddeyi üreten küfün Penicillium cinsinden olması nedeniyle. Madde, Penicillium cinsine ait küften elde edildiği için penisilin adını aldı. Penisilini kim buldu?

Cevap: D) Norman Heatley. Ödül Fleming, Florey ve Chain'e verildi; ayrıştırma yöntemlerine katkı veren Norman Heatley ödülün dışında kaldı. Penisilini kim buldu?

Cevap: A) Dartmouth Koleji. Toplantı 1956'da Dartmouth Koleji'nde yapıldı. Diğer kurumlar bilgisayar tarihinde önemlidir ama bu toplantıyla ilgisizdir. Yapay zekâ nedir?

Cevap: C) 1950. Makale 1950'de Mind dergisinde yayımlandı. 1936 Turing makinesi makalesinin, 1956 Dartmouth toplantısının yılıdır. Yapay zekâ nedir?

Cevap: D) Garri Kasparov. Deep Blue, Mayıs 1997'de Garri Kasparov'u yendi. Diğerleri farklı dönemlerin şampiyonlarıdır. Yapay zekâ nedir?